Bertina begon school voor kinderen als haar zoon: 'Sieb kan heel veel, ook al heeft hij down'

Als we bellen, zit de 19-jarige Sieb naast Bertina in de auto. "Dit kan een scam zijn!", zegt hij tegen zijn moeder. "Een onbekend nummer, iemand die je niet kent." 

Dat is Sieb, zegt Bertina later lachend. "Hij is heel associatief, kan heel goed verbindingen maken in zijn hoofd. We hebben laatst een les gehad over scams, dus nu denkt hij: wacht eens even." Andere kwaliteiten van Sieb? "Hij is heel empathisch. Hij is sportief, hij skiet, zit op reddingszwemmen, op tennis. Hij heeft veel humor. Hij is creatief, een doorzetter. Ook als we hem niet begrepen vroeger, dan ging hij door tot we hem wel begrepen. Hij is digitaal vaardig, ontwerpt dingen op zijn laptop. Speelt graag theater en bedenkt daar verhalen voor..."

Sieb kan, met andere woorden, heel veel. Op de basisschool waar hij als kind zat, werd dat gezien. Een reguliere basisschool was dat, montessori, die hij samen met zijn tweelingbroer met veel plezier doorliep. 

Leuke school in de buurt

Maar toen kwam de middelbare school. "Sieb had het advies gekregen om naar het praktijkonderwijs te gaan, met wat punten waarop hij meer behoefte zou hebben aan ondersteuning. Bij ons in de buurt in Utrecht zat een hele leuke school. We waren naar de open dag geweest, spraken leuke docenten. En we vonden het belangrijk dat hij in onze buurt naar school zou gaan, zodat hij daar nieuwe vrienden kon maken nu zijn vrienden van de basisschool toch allemaal een andere kant op gingen."

Maar toen Bertina op het aanmeldformulier schreef dat Sieb het syndroom van Down heeft, begonnen de moeilijkheden. "De directeur vroeg of ik wel wist wat voor kinderen er op die school zaten, alsof ze Sieb niet zouden accepteren. Ik moest echt vechten om hem daar op school te krijgen."

Dat lukte, maar daarmee was de tegenwerking die Bertina voelde niet afgelopen. "De lockdowns kwamen, dus thuisonderwijs. Dat kon Sieb vast niet, besloten ze. Terwijl hij al jaren online extra onderwijs kreeg voor taal en rekenen. Elke keer ging het zo, ik was continu bezig de school te bewijzen dat iets wel kon."

Uiteindelijk besloot ze, ze weet niet meer na hoelang, dat het het vechten niet waard was. "Sieb zag ook hoeveel we ermee bezig waren en hoeveel stress het ons bezorgde. Dus kozen we ervoor hem naar een privéschool te sturen. Dat was pijnlijk. Hij was boos, snapte niet dat hij zijn vrienden moest achterlaten. Want hij had het wel naar zijn zin op die school. Heel lang bleef hij ook zeggen dat zijn vrienden de kinderen waren van de basisschool en die praktijkschool, niet zijn nieuwe klasgenoten."

Klaar voor de start

Gelukkig veranderde dat toen hij Jan ontmoette, een andere jongen met down met wie Sieb een goede klik had. "Hij heeft daar nog twee hele leuke jaren gehad." Maar daarna was weer de vraag: wat nu? "Op die privéschool kreeg ik contact met Minka Verheul, de moeder van Jan. Wij dachten: we moeten een programma starten voor jongeren die niet overal terechtkunnen. Zodat zij zich kunnen blijven ontwikkelen." 

Zo geschiedde. De vrouwen vroegen advies aan ALEZ Academie in Breda, een dagbesteding waar de focus ligt op de ontwikkeling. "Op basis van hun verhaal zijn we Paratus gestart, wat 'klaar voor de start' betekent. Drie dagen per week krijgen de jongeren hier onderwijs, waarvan één dag samen met mbo-studenten in Amersfoort. En twee dagen lopen ze stage bij een inclusief bedrijf."

"Dat kan een dagbesteding zijn, maar dat hoeft niet. Sieb heeft bijvoorbeeld al logo's ontworpen voor een koffiecorner van Vermaat, en bij de Koekfabriek gewerkt. Een andere jongen loopt stage bij de Jumbo."

Het onderwijs is opgedeeld in drie blokken: wie ben ik, reis door je lijf, en wereldwijs. "Daarin doen we allerlei projecten. Horeca, theater, in wereldwijs organiseren ze hun eigen kamp. Vorig jaar een skikamp, komend jaar gaan we zelfs naar het buitenland." 

Bijzonder zijn die dagen samen met mbo-studenten, zegt Bertina. "Ze hebben vorig jaar zelfs een project gedaan van tien weken samen met mbo-studenten verpleegkunde. Dat was zo gaaf. Dan kregen ze samen les over het lichaam, maar ook over bijvoorbeeld hygiëne in het ziekenhuis. Het belang van handen wassen maar ook persoonlijke verzorging." 

Leukste project ooit

"De studenten van het mbo waren aan het begin wat giechelig, maar aan het eind vonden ze het het leukste project dat ze ooit hadden gedaan. En de docent kreeg tranen in zijn ogen toen hij erover vertelde tegen andere docenten. Het mooie is ook dat docenten van het mbo veel leren van onze studenten, wat ze ook weer kunnen gebruiken in hun eigen onderwijs. Over hoe je een les opbouwt bijvoorbeeld. Andere mbo-studenten komen weer bij ons lesgeven, zoals bewegend rekenen." 

Officieel zijn ze 'een op educatie gerichte dagbesteding'. "Want wat wij doen bestaat niet op papier. Het valt niet onder zorg, maar ook niet onder onderwijs. We zijn nu aangesloten bij de MBO-coalitie van HandicapNL, samen met onder meer de MBO Raad. We willen dat dit soort programma's landelijk worden aangeboden."

Doorstromen naar reguliere mbo

Uiteindelijk is het doel dat iedereen zich kan ontwikkelen op zijn eigen manier en tempo, zegt Bertina. "En dat ze niet worden weggezet als mensen die toch niets kunnen. Studenten stromen nu uit als ze klaar zijn om te gaan werken of een werkplek hebben gevonden. Maar ik hoop dat ze ook kunnen gaan doorstromen naar het reguliere mbo. Ze willen net als iedereen graag werken, niet alleen voor het geld maar vooral voor het sociale aspect."

Voor Sieb zou dat betekenen: een baan als acteur. "Hij is dol op theater en wil heel graag beroemd worden." En hij is op weg: "Hij zit in een reclame van een verzekeraar, die binnenkort weer wordt uitgezonden. Het belangrijkste vinden we dat ze iets vinden waar ze blij van worden en waar ze zich nuttig kunnen maken. Dat niet wordt gekeken naar wat ze hebben en daar allemaal kwaliteiten op worden geplakt, maar dat wordt gekeken naar wie zij zijn, als persoon."