Het dochtertje (5) van Helen laat over zich heen lopen: 'Mijn handen jeuken als ik dat zie'

Het is een terugkerend probleem, aldus Helen. "Het valt mij op dat mijn vijfjarige dochter vaak over zich heen laat lopen. Speelt ze met een vriendinnetje, dan doet ze precies wat de ander wil. Ze laat speelgoed afpakken en zich van de schommel duwen in de speeltuin. Mijn handen jeuken dan. Hoe leer ik haar voor zichzelf op te komen?"

Orthopedagoog Loes Waanders krijgt deze vraag maar al te vaak. "Veel ouders schrikken als hun kind conflictvermijdend of meegaand is, maar eigenlijk zijn het ook mooie eigenschappen. Alleen wil je graag een gezonde balans tussen dit stuk en anderzijds grenzen aangeven en voor jezelf opkomen. Dat zijn vaardigheden waarmee je kan oefenen en die je kind nog heeft te ontwikkelen."

Oefenen in veilige situatie

"Bedenk hierbij dat je dochter niet alleen leert van wat je zegt, maar vooral van hoe veilig zij zich voelt om gevoelens, boosheid en grenzen te uiten. Je kind is dus niet zozeer gebaat bij veel 'informatie' of jouw ingrijpen, want dan leert ze niet hoe ze het zelf kan doen. Beter doe je dit door te oefenen in een veilige situatie waarbij ze in stappen oefent en daarmee haar zelfvertrouwen opbouwt."

Hierbij kun je het beste zo concreet mogelijk zijn, adviseert Waanders: "Zeg bijvoorbeeld als zoiets speelt: 'Dat andere kind pakte net jouw vrachtwagen af terwijl jij er nog mee aan het spelen was. Als dat nog een keer gebeurt, kun je zeggen: 'Ik was ermee aan het spelen.' Zo geef je een concrete instructie en wordt het duidelijker wat je kind kan doen. 

Maar ook thuis of in gezelschap kun je oefenen door in een groep met kinderen je dochter af en toe bewust de beurt te geven en te vragen wat zij graag wil. Zo laat je zien dat haar mening ertoe doet. Grijp niet altijd direct in, maar begeleid vanaf de zijlijn."

Kleine stapjes

De orthopedagoog tipt verder: "Complimenteer de momenten waarop ze wél voor zichzelf opkomt, door het gedrag expliciet te benoemen. Het wordt voor haar daardoor gelijk heel duidelijk wat er wél van haar wordt verwacht. Geef vertrouwen in kleine stapjes. Voor een vijfjarige kan een keertje 'stop' zeggen al een enorme stap zijn. 

Spreek ook vertrouwen uit naar jezelf dat dit goedkomt. Hoe meer onzekerheid jij ervaart, hoe meer je vaak geneigd bent om te pushen of er veel druk op te leggen en dat werkt voor kinderen juist averechts."