Gratis kraanwater in de horeca: 'Een gevoelig onderwerp'

Een toerist in Italië vroeg 's avonds om kraanwater bij het eten, maar dat verzoek werd geweigerd. Het hotel kon de vrouw alleen flessen mineraalwater van 7 euro aanbieden, kraanwater was geen optie volgens hen. De rechter gaf het hotel hierin gelijk.

In Nederland gaat het meestal niet om de vraag óf gasten kraanwater kunnen krijgen, maar of horeca daarvoor geld mag vragen. Anders dan in Italië is kraanwater hier namelijk van enorm hoge kwaliteit en gemakkelijk uit de kraan te drinken.

Restaurants, cafés en hotels zijn in Nederland niet verplicht om gratis kraanwater aan gasten te serveren. Horecazaken mogen zelf bepalen of zij gratis kraanwater schenken, daarvoor kosten rekenen of alleen mineraalwater flessen serveren.

Volgens branchevereniging Koninklijke Horeca Nederland (KHN) heeft dat vooral te maken met de filosofie van de horecaondernemer. Sommige restaurants zetten standaard gratis karaffen water op tafel, andere kiezen bewust voor flessenwater. 

Er zijn ook ondernemers die een kleine bijdrage vragen voor kraanwater, bijvoorbeeld voor bediening, glaswerk en afwas die erbij komen kijken. In sommige gevallen gaat de opbrengt van kraanwater naar een goed doel.

Gevoelig onderwerp

"Water zelf kost misschien bijna niets, maar de handelingen die ervoor nodig zijn omdat dat water op tafel te krijgen, zijn hetzelfde als dat je een cola of een biertje bestelt", zegt een woordvoerder van KHN. "Je zit nou eenmaal op een plek waar personeel werkt en materialen worden gebruikt."

Tegelijkertijd zien ze dat horecaondernemers beseffen dat het onderwerp gevoelig ligt bij gasten. Daarom communiceren zaken die geld vragen voor kraanwater dat volgens KHN in veel gevallen duidelijk op de menukaart, vaak met uitleg waarom daar specifiek voor is gekozen.

Die gevoeligheid van het onderwerp blijft ook zichtbaar bij de consument. Zo ontstond onlangs de website Fair Tapwater, waarop bezoekers de namen van restaurants kunnen delen die gratis of betaalbaar kraanwater aanbieden. Het is een initiatief dat inspeelt op groeiende irritatie over dure flessen mineraalwater in de horeca tegenwoordig.
 

De branchevereniging heeft niet het idee dat het beleid van horecaondernemers de afgelopen jaren sterk is veranderd. "Het is een discussie die al langer loopt, iedere ondernemer maakt daarin zijn eigen afweging om er wel of geen geld voor te vragen."

Stukje service

Bij restaurant Alberts in Amersfoort kiezen ze bewust voor het aanbieden van gratis kraanwater. "Het is voor ons een stukje service, het zou niet in ons opkomen om daar geld voor te vragen", zeggen zij. Daarnaast merken ze dat in de werkelijkheid negen van de tien mensen alsnog een fles plat of bruisend mineraalwater bestellen. "Een glaasje water bij de koffie is dan een kleine moeite."

Europa

In sommige Europese landen zijn de regels strenger. In Frankrijk zijn restaurants al sinds 1967 verplicht om gratis kraanwater te schenken wanneer gasten een maaltijd bestellen. Sinds 2023 moet nu ook duidelijk zichtbaar zijn dat gasten daar recht op hebben, bijvoorbeeld op de menukaart of een andere plek in het restaurant.

Ook in Engeland en Wales zijn plekken met een drankvergunning wettelijk verplicht om gratis kraanwater aan te bieden op het moment dat gasten daarom vragen. Toch zit er daar nog een addertje onder het gras, de horecagelegenheden mogen namelijk wel kosten in rekening brengen voor het gebruik van een glas wanneer ze gratis kraanwater serveren.