Nederland is kurkdroog, en dat heeft flink wat gevolgen

Een feitelijk watertekort betekent volgens Rijkswaterstaat 'simpelweg dat er minder water is dan dat we nodig hebben'. Het is nog niet zover, maar komende woensdag zou het al zover kunnen zijn, zegt Jane Alblas van de Unie van Waterschappen. Dan wordt er weer vergaderd door onder meer Rijkswaterstaat, drinkwaterbedrijven en lokale overheden.

Geen problemen met drinkwater

"We gaan dan niet meteen over op landelijke maatregelen, maar er kan wel sneller geschakeld worden tussen de verschillende partijen", zegt Alblas. Je kunt wel denken aan een oproep om minder lang te douchen, de tuin even te laten voor wat hij is en niet elke dag een nieuw zwembad te vullen met water. Na het 'feitelijke watertekort' is er nog één stap: dan gaat het om een watercrisis. De regering neemt dan de regie over.

Bij een watertekort wordt er onderscheid gemaakt waar het water als eerste heen moet. Dat heet de zogenaamde verdringingsreeks. Die vind je op de site van het Informatiepunt Leefomgeving.

Drinkwater zal er altijd wel uit de kraan komen, zegt hoogleraar hydrologie Niko Wanders van de Universiteit Utrecht. Maar voor de boeren kan de impact groter worden. De eerste sproeiverboden zijn al ingesteld, en dat kunnen er meer worden. Op de site van Rijkswaterstaat kun je zien waar ze van kracht zijn. "En een sproeiverbod kan schade aan gewassen veroorzaken."

Minder sterke straal onder de douche

Wat thuis wél kan gebeuren, is dat de druk op de leidingen wegvalt. "Als veel mensen tegelijk veel water gebruiken, kan het zijn dat drinkwaterbedrijven ervoor moeten kiezen om minder water door de leidingen te pompen. Dan wordt je straal dus zwakker", zegt Alblas.

Niet het grootste probleem, ziet Wanders. "Dit jaar zit in de 5 procent droogste jaren ooit, de prognose is dat er de komende tijd weinig regen valt en de Rijn heeft al een hele lage waterstand."

Dat laatste kan zorgen voor flink wat problemen. Wanders spreekt over de scheepvaart die wordt geraakt omdat er minder zware schepen door de rivieren kunnen varen, over grondwater dat niet meer kan worden opgepompt, en over bodemdaling.

Nieuw is het op zich niet, een watertekort, maar wél in deze tijd van het jaar. We zitten bijna op de laagste waterstand van de Rijn in juli ooit. "En we moeten nog tot eind augustus", zegt Wanders. Hij heeft het dan over de droogte, die vaak in september wat wordt getemperd door de natte herfstmaanden.

Veel sproeiwater komt niet bij de plant

Natuurlijk: alle beetjes helpen. En dus is minder douchen en minder badderen in de tuin altijd een goed idee. Maar wie zijn eigenlijk de grootverbruikers van water? Dat zijn volgens Wanders nog altijd de boeren. "De sproeikanonnen gebruiken echt veel water. Terecht ook, anders gaat het gewas dood, maar het is niet altijd efficiënt."

In deze video zie je dat ook woonboten last hebben van de droogte:

Volgens Wanders belandt slechts 60 tot 70 procent van het sproeiwater bij de plant die het nodig heeft. "Veel valt ook op de straten, of andere plekken. Je zou kunnen denken aan andere manieren van irrigatie, maar die innovaties zijn duur."

Sproeiverboden

Op sociale media wordt vaak het watergebruik van datacenters genoemd als probleem. Dat ligt volgens Wanders net wat anders. "Die gebruiken het water als koeling, dat wordt weer teruggepompt, dus ze verbruiken niet erg veel. Maar het wordt wel flink verwarmd en zorgt op die manier voor vervuiling, omdat warm water meer algen en bacteriën kan bevatten."

Verwacht dus de komende tijd vooral meer sproeiverboden en meer adviezen om thuis minder water te gebruiken. Aanpassen dus, en hopen dat er af en toe toch een spat regen valt.

Een paar jaar geleden was er ook in Italië sprake van extreme droogte. Dat leverde toen deze plaatjes op: