Nederland veroordeelt Israël om omstreden bouwplan 'E1' op Westoever
Nederland ondertekende de verklaring samen met Duitsland, Frankrijk, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Noorwegen. De landen noemen de voortgang van het zogenoemde E1-project 'onaanvaardbaar' en zeggen dat de Israëlische nederzettingen in strijd zijn met het internationaal recht.
"De situatie op de Westelijke Jordaanoever verslechtert verder. Het geweld door kolonisten neemt toe en de economie komt daar steeds verder onder druk te staan. Dat moet stoppen", motiveert Jetten de keuze om de verklaring te onderschrijven.
Het gaat om een gebied van ongeveer 12 vierkante kilometer tussen Oost-Jeruzalem en de Israëlische nederzetting Ma'ale Adumim. Uiteindelijk moeten er 3401 woningen worden gebouwd. Voor de eerste 1234 woningen kunnen projectontwikkelaars nu een bod uitbrengen.
Westoever in tweeën
Juist de ligging maakt het plan zo omstreden. Bebouwing van E1 zou de verbinding tussen het noorden en zuiden van de Westelijke Jordaanoever sterk bemoeilijken en Oost-Jeruzalem verder afscheiden van de rest van Palestijns gebied. De Palestijnen willen Oost-Jeruzalem als hoofdstad van een toekomstige staat.
Straffeloosheid op de Westoever: 54 kinderen gedood, niemand vervolgd
Daarom werd het plan tientallen jaren niet uitgevoerd, onder zware internationale druk. De huidige Israëlische regering besloot vorig jaar toch door te zetten. De ultranationalistische minister van Financiën Bezalel Smotrich zei daarbij openlijk dat het plan bedoeld is om het idee van een Palestijnse staat 'van tafel te vegen'.
Nederzettingen zijn illegaal
Alle Joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever zijn illegaal volgens internationaal recht. Datzelfde geldt voor eerdere uitbreidingen van Jeruzalem. Ook Oost-Jeruzalem, de voor de Palestijnen beoogde nieuwe hoofdstad van hun toekomstige staat, is bezet gebied. Op de Westoever staan inmiddels 146 officieel door Israël erkende nederzettingen en honderden kleinere buitenposten.
Leven op de Westoever
Het leven van Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever staat al langere tijd zwaar onder druk door geweld van Israëlische kolonisten, militaire operaties, huisvernietigingen en beperkingen op hun bewegingsvrijheid.
Het VN-Mensenrechtenbureau spreekt van structurele discriminatie en documenteert gevallen van buitensporig en mogelijk onrechtmatig geweld door Israëlische veiligheidstroepen.
Sinds 7 oktober 2023 zijn op de bezette Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, ruim 1.100 Palestijnen gedood door Israëlische militairen of kolonisten. Onder hen waren ongeveer 250 kinderen, blijkt uit cijfers van de Verenigde Naties.
Ook premier Benjamin Netanyahu heeft zich herhaaldelijk uitgesproken tegen de komst van een Palestijnse staat. Bij een ceremonie rond de uitbreiding van Ma'ale Adumim zei hij vorig jaar: "Er zal geen Palestijnse staat komen."
Eerder al gewaarschuwd
De veroordeling van E1 door Nederland is op zichzelf niet nieuw. In mei waarschuwden Nederland en andere westerse landen bedrijven al om niet mee te doen aan aanbestedingen voor het project. Ze schreven toen dat E1 de Westelijke Jordaanoever in tweeën zou delen en een ernstige schending van het internationaal recht zou betekenen.
Nieuw is dat Israël nu daadwerkelijk een aanbesteding heeft geopend. Daarmee komt de bouw opnieuw een concrete stap dichterbij.
De Israëlische vredesorganisatie Peace Now verwacht dat de voorbereidingen voor de bouw binnen enkele maanden kunnen beginnen. Tegen het plan loopt nog een rechtszaak van Palestijnse bedoeïenen en Israëlische organisaties.
Israëlische kolonisten gebruiken grof geweld om Palestijnse gemeenschappen te verdrijven, huizen te vernietigen en eigen nederzettingen te bouwen. Dat is illegaal, maar gebeurt steeds vaker sinds de oorlog tussen Hamas en Israël. Het gaat zo ver dat een Palestijnse gemeenschap nu noodgedwongen in een grot woont.
