Uitbraak meningokokken onder Britse jongeren: kan dit ook in Nederland gebeuren?
Verkoudheid, hangerigheid en een grieperig gevoel. Het zijn niet alleen de symptomen van een griepje, maar ook die waaraan je de meningokokkenziekte kunt herkennen. Je kunt de bacterie in je neus of keel hebben, maar dan word je er meestal niet ziek van.
Als die in je bloedbaan of zenuwstelsel terechtkomt, kan dat wél. Je kunt er dan kun je er hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging van krijgen. "Hoe de bacterie in de bloedbaan kan terechtkomen, weten we nog niet precies", zegt Diederik van de Beek, neuroloog bij Amsterdam UMC. "Het heeft te maken met persoons- én bacteriefactoren, maar we doen er nog veel onderzoek naar."
De ziekte is gevaarlijk voor alle leeftijden. Hersenvliesontsteking door de meningokok-bacterie is vooral gevaarlijk voor kleine kinderen, tieners en jongvolwassenen tot 25 jaar.
"Het is een ziekte die weinig aandacht krijgt, terwijl 10 procent van de mensen die het krijgen, eraan overlijdt", zegt Van de Beek. "En de helft van de mensen die het overleven, houden restverschijnselen waardoor ze hun leven niet meer zo kunnen leiden als voor de ziekte."
Slachtoffers
Op dit moment is er in het Verenigd Koninkrijk sprake van een uitbraak. Een middelbare scholier en een 21-jarige student overleden erdoor en elf anderen liggen in het ziekenhuis. Veel van de besmette jongeren bezochten ruim twee weken geleden een nachtclub in de plaats Canterbury. Onderzocht wordt of de uitbraak daarnaar is te herleiden.
De uitbraak is zeldzaam, zeggen deskundigen tegen RTL Nieuws, omdat er meerdere mensen kort na elkaar geïnfecteerd raken en ziek worden. Maar we zagen het al eens in Nederland, namelijk in 2017.
Twee doden na meningitisuitbraak in Verenigd Koninkrijk: 'Het is een zorgelijke tijd'
Goed om te weten: in Nederland komen de varianten A, B, C, W en Y voor. Behalve tegen meningokokken B wordt vanuit het Rijksvaccinatieprogramma tegen alle varianten geprikt. Daardoor lopen nog maar weinig mensen die op. "Ook mensen die niet gevaccineerd zijn, worden minder snel ziek. Dat komt doordat de bacterie zich minder goed kan verspreiden", zegt het RIVM. Die andere varianten komen nu jaarlijks bij zo'n vijf tot tien personen in ons land voor.
De 21-jarige Luka was 3 jaar geleden één van de Nederlanders die overleed aan meningokokken type B. Haar moeder Ingeborg vertelt in deze video over hoe dit gebeurde, ondanks de meningokokken-vaccinatie die Luka heeft gehad:
Uitgaan
"In het Verenigd Koninkrijk wordt onderzocht om welke variant het gaat. Het kan een nieuwe variant zijn, of mogelijk de B-variant. Anders kan de ziekte zich niet zo snel verspreiden", legt Van de Beek uit. Tegen de B-variant wordt in het Verenigd Koninkrijk standaard geprikt, maar pas sinds 2015: jongeren zijn er doorgaans niet tegen gevaccineerd.
Die variant komt dan ook het meest voor in Nederland. Volgens het RIVM is sprake van een stijging, maar het aantal ligt nog steeds veel lager dan in de jaren 90. Toen waren er gemiddeld 480 patiënten per jaar met de B-variant, in 2024 waren dit er 121.
Zeker met uitgaan kan de bacterie ook hier worden doorgegeven. Als je hoest of niest, komen er kleine druppeltjes in de lucht. Die ontstaan ook bij zoenen of hard praten. Als iemand anders de druppeltjes inademt waar de bacterie in zit, komt de bacterie ook in de neus of keel van de ander terecht. Wat dat betreft doet de verspreiding denken aan het coronavirus, maar, benadrukt het RIVM, corona was veel besmettelijker.
Adviezen
Om de vier jaar adviseert de Gezondheidsraad of er wel of niet vanuit het Rijksvaccinatieprogramma moet worden gevaccineerd tegen type B. In 2022 adviseerde de raad de prik niet in het programma op te nemen, onder andere omdat er weinig mensen ziek van worden. Ook leidt de vaccinatie niet tot groepsbescherming. In mei dit jaar wordt een nieuw advies verwacht.
In het Verenigd Koninkrijk in de rij om antibiotica op te halen na de uitbraak van meningitis, zoals je ziet in deze video:
