's Avonds snacken op de bank? Dit is waarom dat geen goed idee is

Dat ontdekte Han Jiao van het Nederlands Herseninstituut, als onderdeel van haar promotieonderzoek. Het onderzoek werd gedaan bij mannelijke ratten. Een deel mocht de hele dag eten, terwijl een andere groep alleen binnen een beperkt tijdsvenster at. De dieren die aten op hun 'actieve' moment – voor ratten is dat ’s nachts – sloegen minder vet op. 

Overdag actief, 's nacht rusten 

Andries Kalsbeek, haar onderzoeksbegeleider, legt uit dat onze beste tijd om te eten is terug te voeren naar onze biologische klok. "Die zit in het brein en stuurt ons slaapritme en eetgedrag aan. Het probleem is dat het ritme van onze biologische klok niet precies 24 uur duurt. Elke dag moet die klok opnieuw gelijk worden gezet."

Licht is daar een heel belangrijke prikkel voor. "Er is een directe verbinding tussen onze ogen en die klok in de hersenen. Zodra we 's ochtends onze ogen openen, wordt de klok bijgesteld."

Door het licht weet je lichaam dat het dag is: de tijd om energie te binnen te krijgen en te verbruiken. In het donker zit je lichaam in de 'ruststand': de tijd om te vasten. Voeding wordt dan niet meer op de juiste manier verwerkt. "Ons lichaam werkt het beste als het synchroon loopt met onze biologische klok en die verwacht dat je overdag actief bent en ‘s nachts rust." Ook bewegen doe je volgens Kalsbeek het liefst overdag.

Omdat het in de zomer langer licht is, verschuift dat ritme iets mee. Je lichaam blijft dan wat langer in de 'actieve' stand.

Het probleem is niet alleen die ene avondsnack, maar ook dat we bijna nooit meer een echte pauze nemen van eten. We 'vasten' eigenlijk alleen als we slapen en dat is veel te kort, stelt Kalsbeek. "Mensen eten de hele dag door en nemen dan ’s avonds voor de televisie ook nog iets. Als je alleen van elf uur ’s avonds tot zeven uur ’s ochtends vast, heb je een eetperiode van zestien uur en vast je maar acht uur." 

Volgens de wetenschapper zou een mens het meeste baat hebben bij een vastenperiode van zestien uur. Dat is dus juist omgekeerd. "Maar dat is voor de meeste mensen heel moeilijk vol te houden. Daarom raden wij een vastenperiode van tien en het liefst twaalf uur aan."

Het belangrijkste voordeel van overdag eten is dat het de bloedsuikerspiegel kan verbeteren. "Daardoor wordt het risico op diabetes verlaagd." Voor sommige mensen heeft het nog een bijkomend effect: gewichtsverlies. Dat hangt wel af van factoren als wat en hoeveel iemand eet. 

Kalsbeek vertelt dat de tweede onderzoek-begeleidster, Chun-Xia Yi, haar man opwierp op als proefpersoon. Hij greep ’s avonds vaak naar snacks. "Hij had een te hoge bloeddruk en cholesterol", vertelt Kalsbeek. "Maar binnen een paar dagen nadat hij stopte met 's avonds snacken waren zijn suikerwaarden weer goed en na een maand was hij drie kilo afgevallen."

Veelbelovend dus, maar Kalsbeek trapt nog wel op de rem: of de kilo's er echt af vliegen door die avondsnack te laten staan, is nog de vraag. Daar is meer onderzoek voor nodig.