Eindelijk regen na langdurige droogte, maar is het niet al te laat?

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: we hebben een behoorlijk natte herfst én winter nodig om het huidige neerslagtekort in Nederland echt op te lossen. Op veel plekken is het neerslagtekort nu zo'n 300 millimeter. Normaal gesproken ligt het tekort in deze periode van het jaar rond de 100 millimeter. "Je hebt echt langdurig natte weken nodig, wil je er volgend jaar geen last meer van hebben", stelt Rob van Dongen, hydroloog bij Staatsbosbeheer. Hij weet alles over water(standen), grondwater en waterbeheer.

De natuur kreeg het de afgelopen periode namelijk zwaar te verduren. Er is heel weinig neerslag gevallen en de grondwaterstanden staan historisch laag. Veel vennen zijn drooggevallen, van sloten en beken is weinig over en veel bomen staan al in de 'herfststand'.

Gemiddeld valt er in de hele maand augustus ongeveer 80 millimeter regen. In de komende week wordt er nog best wat regen verwacht.

Bekijk hier de actuele buienradar:

"De bodem is echt kurkdroog en bikkelhard", stelt meteoroloog Maurice Middendorp van Buienradar. "Als daar regen op valt, stroomt het meteen weer weg." Nu het wat langer en vaker regent, krijgt de bodem wel de kans om wat vocht op te nemen. Vooral langs de kust zal dat te merken zijn, want daar wordt de meeste neerslag verwacht.

Hij denkt dat het neerslageffect ook snel te zien zal zijn en dat 'de boel weer wat frisser eruit komt te zien'. "Maar voor sommige planten zal het ook echt te laat zijn. Die hebben het zo zwaar te verduren gehad, dat is een verloren zaak." 

In deze video zie je hoe zwaar de natuur het de afgelopen tijd had, de tekst gaat daarna verder:

Dat ziet ook hydroloog Van Dongen. "De bodem zal eerst weer nat worden, wat fijn is voor de planten", stelt hij. Maar dan gaat het echt om de bovenste laag voor de grond. Er is alweer meer water nodig om ook de wortels van bomen te bereiken. Ook drooggevallen vennen en venen zullen zich niet snel kunnen herstellen. Waar de bodem bestaat uit veen, zijn delen daarvan geoxideerd. "Dat is verbrand, als het ware. Dat krijg je niet meer terug."

Stand van de Rijn

Wat wel weer positief is, is dat het niet alleen in Nederland gaat regenen, maar ook in Duitsland en Zwitserland, waar de Rijn ontspringt. De Rijn bereikte vorige week de laagste waterstand uit de geschiedenis. Meteoroloog Middendorp verwacht dat we het laagste punt inmiddels ook echt hebben gehad. Vanaf nu zou er juist weer water bij moeten komen.

De regen in Duitsland en Zwitserland zal namelijk de Rijn weer laten stijgen, waarna het richting Nederland stroomt. "Dat is wel fijn voor alle boten die daar doorheen moeten."

Lange termijn

Veel verder dan een week valt het weer niet goed te voorspellen. We kunnen dus nog niet met zekerheid zeggen of we een nat najaar tegemoet gaan.

Mocht dat niet zo zijn, dan zal de waterstand in Nederland zich volgens hydroloog Van Dongen niet voldoende herstellen en zullen we ook volgend jaar nog de effecten van de droogte van dit jaar zien. "Dat zagen we in 2018 ook", vertelt hij. Toen was het ook ontzettend droog in de zomer en in de winter juist heel nat, maar was de neerslag nog steeds niet voldoende om het grondwater weer op een normaal niveau te krijgen. "In 2019 volgde toen weer droogte en was het eigenlijk nog erger dan het jaar ervoor. Je ging er eigenlijk met een 3-0 achterstand in."

"De vraag is nu: krijgen we voldoende neerslag het komende halfjaar, om volgend jaar geen last meer te hebben?" Het antwoord op die vraag is uiteraard nu nog niet te geven. 

Ook de dijken hebben het door de droogte zwaar, zie je in deze video: