Zoete sportdrankjes bij presentatie nieuwe bondscoach: 'Blinde vlek'

De drankjes stonden er niet toevallig, maar maken onderdeel uit van een langlopende sponsordeal tussen de KNVB en Coca-Cola. De merken Chaudfontaine en Powerade vallen onder de samenwerking.

Suikerbom

"Sportdrankjes kunnen soms handig zijn als je een enorme fysieke inspanning levert, zoals bij een marathon", legt Liesbeth Velema van het Voedingscentrum uit. "Je hebt ze niet nodig voor je gezondheid. Voor kinderen en de gemiddelde sporter is het vaak een suikerbom die bij kan dragen aan overgewicht en slecht is voor je tanden."

De sportdrank op tafel heeft niet voor niets Nutri-Score D gekregen. Dat is de een-na-slechtste score op de schaal van A  tot E.  Producten met score D bevatten vaak veel calorieën en suikers, maar nauwelijks nuttige voedingsstoffen zoals vitamines.

"Van een grote, gezaghebbende sportbond als de KNVB zou het mooi zijn dat ze een gezonde norm neerzet en het voortouw neemt", zegt Velema. "Je kunt er als bond ook voor kiezen om op zo'n belangrijk moment enkel water te laten zien."

Dat gebeurt niet, omdat het de bond flink geld oplevert. Toch heeft de KNVB de macht om voorwaarden te stellen, stelt sportmarketeer Frank van den Wall Bake. "Het is de grootste en rijkste sportbond van Nederland, dus met iets minder geld kan de bond ook. De bond kan best in een sponsorcontract vastleggen dat op persmomenten alleen water op tafel staat."

Alcohol en tabak uit de sponsoring

Een frisdrankmerk dat sport sponsort, is volgens Van den Wall Bake nog altijd maatschappelijk geaccepteerd. Toch ziet hij veranderingen. Net zoals de auto-industrie, tabak en alcohol onder maatschappelijke druk verdwenen uit de sportmarketing (zoals de stap naar 0.0-bier), denkt hij dat uiteindelijk ook frisdrank 'not done' wordt.

"Zodra de maatschappelijke kritiek zo nijpend wordt dat het imago van de sport echt schade oploopt, breekt het moment aan dat een bond moet ingrijpen. Maar op dit moment accepteert de meerderheid het nog."

Frisdranksponsoring is volgens Velema van het Voedingscentrum ook lastiger aan te pakken dan bijvoorbeeld tabak of alcohol. "Tabak is per definitie ongezond en roken geeft overlast voor anderen. Van één suikerrijk drankje word je niet meteen ziek en niemand anders heeft er last van als jij cola drinkt."

Maar de blootstelling op een persconferentie werkt volgens Velema wel degelijk. "Het geeft kijkers onbewust een positief gevoel bij het merk en zet de norm, ook voor de jeugd."

Sponsor Coca Cola zet steeds meer in op de 'zero' variant. Het drankje is populair vanwege het 'gezondere imago' en is gezonder maar niet écht gezond:

Dat wringt ook omdat de KNVB zich tegelijkertijd presenteert als voorvechter van een gezonde sportomgeving. Bijvoorbeeld door met het landelijke initiatief De Gezonde Kantine amateurclubs te stimuleren kantines te vullen met fruit en water in plaats van enkel vette snacks en frisdrank.

Niet stoppen buiten het veld

De bond werkt daarvoor onder andere samen met JOGG (Gezonde jeugd, Gezonde toekomst). Die organisatie noemt het beeld van De Jong met Powerade een 'blinde vlek'.

"We zijn realistisch: sportorganisaties zijn deels afhankelijk van commerciële inkomsten en verandering gebeurt niet van vandaag op morgen", zegt Marjolein Bolhuis-Eijsvogel van JOGG. "Maar topsport heeft een enorm bereik. De gezonde invloed moet niet stoppen zodra kinderen van het veld afstappen."

Velema van het Voedingscentrum pleit voor ingrijpen van bovenaf. "Overheidsmaatregelen zijn nodig." Ze verwijst naar het aanstaande verbod op kindermarketing. "Pas als regels wettelijk helder zijn weet iedereen waar hij aan toe is. Dan worden sportbonden gedwongen hun begrotingen anders in te richten."

Bolhuis-Eijsvogel van JOGG denkt daar anders over. Volgens haar helpen beleid en overheidsmaatregelen wel, maar moet de verandering ook vanuit mensen komen. Volgens de organisatie verandert de maatschappelijke norm langzaam.

"Tien jaar geleden hadden we hier waarschijnlijk nauwelijks van opgekeken. Nu vragen steeds meer mensen zich af of ongezonde sportsponsoring nog wel past bij alles waar sport voor staat."

'Eigen keuze'

In een reactie aan RTL Nieuws laat de KNVB weten dat de zichtbaarheid van partners op officiële momenten onderdeel is van de sponsorovereenkomsten, maar dat er van verplicht drinken geen sprake is. "Iedereen behoudt daarin altijd zijn of haar eigen keuze", zegt de voetbalbond.

Volgens de KNVB is het voorschotelen van cola en sportdrank tijdens persconferenties niet in strijd met het eigen gezonde beleid. "Daarbij staat keuzevrijheid centraal. We zorgen er altijd voor dat er ook een gezonde optie is."