Richard H. wurgde zijn vrouw en dochtertjes, nu is hij weer een volledig vrij man

Toen Richard H. ruim 20 jaar geleden online een Poolse vrouw had leren kennen, wilde hij haar ontmoeten. Alleen stond naar eigen zeggen 'zijn gezin in de weg'. Dus wurgde H. zijn vrouw Claudia en zijn twee dochtertjes Marieke (5) en Charlotte (3). Hij begroef hun lichamen in een bos bij Chaam, gaf hen als vermist op en deed vervolgens zelf met de politie mee aan de zoektocht naar het drietal. Zijn dochters werden gevonden terwijl ze hun knuffels nog in hun handen hadden. Het lichaam van Claudia zat in vuilniszakken gewikkeld.

Geen stoornis meer

De Zoetermeerse gezinsmoord schokte in 2005 heel Nederland. H. werd in hoger beroep gedeeltelijk ontoerekeningsvatbaar verklaard. Volgens deskundigen leed hij aan een narcistische persoonlijkheidsstoornis, een psychische aandoening waarbij iemand zichzelf extreem belangrijk vindt. H. kreeg 20 jaar cel en tbs opgelegd.

Maar na de uitspraak van de rechtbank in Den Haag van vanmiddag is H. weer vrij man. Een tbs-maatregel wordt om de twee jaar opnieuw beoordeeld. Deskundigen hebben vastgesteld dat H. geen stoornis meer heeft en dat het herhalingsgevaar als laag moet worden ingeschat. Zij hebben geadviseerd de maatregel te beëindigen. H. verbleef al geruime tijd niet meer in de tbs-kliniek.

Die conclusie valt niet goed bij de nabestaanden. In het AD spreken de ouders van Claudia van een rechterlijke dwaling. Hen was gezegd dat de tbs-behandeling mogelijk lang zou duren. "En kijk nu: acht jaar tbs, al vier jaar op verlof. Hij heeft een baan, een huis en een leven voor zich."

Een mogelijke terugkeer van een drievoudig moordenaar in de samenleving roept begrijpelijkerwijs veel vragen en emoties op. "Ik snap hun pijn heel goed", zegt Marleen Nagtegaal, senior onderzoeker bij het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). Tegelijkertijd wijst ze erop dat het Nederlandse tbs-stelsel juist is ingericht om mensen, als dat verantwoord wordt geacht, uiteindelijk weer te laten terugkeren in de maatschappij. 

"We hebben als samenleving voor dat systeem gekozen. Als deskundigen en de rechter oordelen dat de risico's voldoende zijn afgenomen, kan zo'n terugkeer daar een gevolg van zijn." Volgens Nagtegaal laten cijfers zien dat het risico op terugval na een succesvolle tbs-behandeling relatief laag is.

Volgens de onderzoeker is een tbs-behandeling gericht op het doorbreken van diepgewortelde gedragspatronen. "Mensen leren andere manieren om met hun impulsen om te gaan", legt ze uit. Binnen de cognitieve gedragstherapie bijvoorbeeld worden nieuwe copingstrategieën aangeleerd, zodat iemand beter in staat is risicovol gedrag te beheersen.

Daarbij wordt langdurig gekeken of de verandering daadwerkelijk standhoudt. "Er is intensieve begeleiding en behandeling. Verschillende deskundigen beoordelen op een grondige manier of iemand doet wat hij zegt en zegt wat hij doet", aldus Nagtegaal. Zij onderzoeken onder meer of er sprake is van blijvende gedragsverandering en of de risico's op nieuw ernstig geweld voldoende zijn afgenomen. De rechtbank heeft dat advies dus overgenomen.

In Nederland wordt steeds vaker tbs opgelegd. In deze video leggen we uit wat dat betekent.