34 (!) verdachten in zaak-Overasselt: zo pakt de recherche zo'n monsterklus aan

Het onderzoek naar de schietpartij rondom Overasselt is een flinke klus voor de politie. Bij het incident kwam de 51-jarige beveiliger Berry om het leven en raakten twee politie-agenten gewond.

Er zijn 34 verdachten, van wie er nog 32 vastzitten. Dat gaat om zestien Fransen, elf Nederlanders, twee Algerijnen, één Libiër, één Oekraïner en één Belg.

De voorgeleiding was al 'een enorme uitdaging', zei plaatsvervangend hoofdofficier van justitie Monique Vinkesteijn. De voorgeleidingen werden gedaan door vijf rechters-commissarissen. "Ik heb het zelf niet eerder meegemaakt, dus wat dat betreft is het ook een bijzondere prestatie." De verdachten zitten vast op verschillende locaties. Daarom is een gedeelte van de voorgeleidingen gebeurd via een videoverbinding.

Alleen al het vasthouden van zoveel verdachten vraagt de nodige organisatie. Dat zegt bestuurder Patrick Fluyt van politievakbond ACP. Hij werkt al 35 jaar bij de politie, waaronder als hulpofficier van justitie. Daarnaast heeft hij zelf ook deelgenomen aan verhoren en heeft hij dus goed zicht op hoe zo'n onderzoek in zijn werk gaat.

"We hebben verschillende cellenblokken op verschillende locaties en verschillende huizen van bewaring", legt hij uit. De verdachten in deze zaak mogen bovendien alleen contact hebben met hun advocaat, aan hen zijn namelijk beperkingen opgelegd. 

Groot onderzoeksteam

Volgens Fluyt zijn voor zo'n grote zaak meerdere verhoorkoppels nodig. Achter de verhoorders staat volgens hem een groter onderzoeksteam: "Een heel backoffice aan mensen." Daar kunnen bijvoorbeeld ook gedragswetenschappers bij betrokken zijn die de lichaamstaal van de verdachten analyseren. 

De onderzoeksleider overlegt met de officier van justitie, die de leiding heeft over het onderzoek. De officier van justitie presenteert uiteindelijk de zaak aan de rechter.

Een verhoor begint volgens de politieman vaak met vragen over de verdachte zelf. "Dus wie ben jij, wat is je achtergrond, waar kom je vandaan?" Vervolgens wordt gevraagd wat iemand op de betrokken plek deed en waarom diegene daar was. "Dat wordt dan gespiegeld aan de bewijzen die worden gevonden. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om camerabeelden, DNA, vingerafdrukken of kruitsporen."

"Zo confronteer je iedere verdachte afzonderlijk met hun verhaal. De kunst is om de verdachte zodanig te confronteren met het gevonden bewijs, waaronder de verklaringen van andere verdachten, zodat je als recherche een volledig overzicht krijgt wat de rol van iedereen afzonderlijk was."

Kruitsporen

Hij geeft als voorbeeld: "Stel, iemand zegt 'ik liep door Overasselt, want het is mooi weer en ik houd ervan in de buitenlucht te wandelen'. Dan confronteer je iemand iedere keer met bewijs: 'Hoe kan het dan dat we kruitsporen op jouw hand vinden? Dat we jouw DNA op dat wapen aantreffen?'"

Daarnaast kan groepsloyaliteit bij de verdachten ook een rol spelen tijdens het verloop van het verhoor, zegt Fluyt. "Dan is het maar net de vraag hoe stevig de verdachte in zijn schoenen staat en wat de beloning of straf is als je je mond houdt in het milieu waarin een betrokkene vandaan komt." 

Eerder zeiden bronnen bij de politie dat onderzocht wordt of de voortvluchtige drugshandelaar Jos Leijdekkers (die Bolle Jos wordt genoemd) betrokken is bij de aanslag. Leijdekkers zelf ontkent elke betrokkenheid via zijn advocaten.

Wie had welke rol

De politie probeert ondertussen duidelijk te krijgen hoe de groep in elkaar zat en welke rol iedere verdachte had. In de zaak-Overasselt wordt momenteel nog geen onderscheid gemaakt tussen mogelijke schutters en verdachten die niet zouden hebben geschoten, zegt het Openbaar Ministerie vandaag. Nader onderzoek moet duidelijk maken wat de rol van iedere verdachte was.

Een bekentenis is volgens Fluyt niet per se het einddoel. Ook als iemand blijft ontkennen, kan ander bewijs uiteindelijk voldoende zijn om een zaak tegen die persoon op te bouwen.

Het doel is volgens de politiemedewerker om een tijdlijn te maken die ondersteund wordt door technisch bewijs. De officier van justitie kan dat bewijs gebruiken bij de rechter. 

Tolken

Omdat meerdere verdachten uit het buitenland komen, zijn ook tolken nodig. Bij eenvoudige politiezaken kan een tolk volgens Fluyt telefonisch worden ingeschakeld. Bij zware verdenkingen als deze verwacht hij dat beëdigde tolken fysiek bij de verhoren aanwezig zijn.

Dat is volgens hem belangrijk, omdat bij zo'n verhoor ook nuances ertoe doen. De tolk moet zo letterlijk mogelijk overbrengen wat een verdachte zegt. "Het gaat niet alleen om wat de verdachte wel zegt, maar ook om wat die misschien juist niet zegt."

Hij benadrukt hoeveel werk daarbij achter de schermen gebeurt. "Wat we nu doen, ziet niemand. Terwijl dit vakmanschap van de recherche ervoor zorgt dat uiteindelijk verdachten wel of niet worden veroordeeld."