Leesvaardigheid scholieren hard gedaald: 4 op de 10 haalt het minimale niveau niet
Iedere drie of vier jaar wordt het zogenoemde PISA-onderzoek uitgevoerd, en gaat over de vaardigheden en kennis van 15-jarigen op het gebied van lezen, wiskunde en natuurwetenschappen.
In totaal deden zo'n 760.000 leerlingen uit 91 landen mee; in Nederland gaat het om ongeveer 6600 leerlingen.
Wat blijkt daaruit? De leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen gaat steeds verder achteruit. Van de veertien EU-landen die sinds 2006 meededen aan alle PISA-onderzoeken, scoorden Nederlandse leerlingen gemiddeld lager op leesvaardigheid dan hun leeftijdsgenoten.
Om precies te zijn: 39 procent van de 15-jarigen haalt niet het minimale leesniveau dat nodig is om goed mee te kunnen doen in de samenleving. Deze jongeren lopen daarmee het risico laaggeletterd het onderwijs te verlaten.
Laaggeletterdheid
"Drie miljoen mensen tussen de 16 en 75 jaar hebben moeite met lezen, schrijven of rekenen", vertelt Hanneke Propitius, directeur van Stichting Lezen en Schrijven.
"Dat wordt ook wel laaggeletterdheid genoemd. Wij hebben het liever over moeite met de basisvaardigheden. Want lezen, schrijven en rekenen heb je voor veel dingen in het dagelijks leven nodig. En ook op je werk. Denk maar aan het begrijpen van de veiligheidsregels op de werkvloer of het bijschrift van de medicijnen die je moet gebruiken."
Dit stukje tekst kunnen veel 15-jarigen niet meer goed lezen en begrijpen
Waar lopen laaggeletterde mensen zoal tegenaan? "Om je weg te vinden in het ziekenhuis bijvoorbeeld", zegt Propitius. "Of bij een aanmeldzuil van een gemeentehuis weten wat je moet doen. Tot het helpen van je kind met huiswerk. Daarnaast wordt steeds meer van werknemers gevraagd, waaronder digitale vaardigheden. Denk aan een werkrooster invullen op een tablet, of werkzaamheden bijhouden op een app.”
Oplossingen
Er is niet één oplossing om de leesvaardigheid van jongeren te verbeteren, zeggen deskundigen tegen RTL Nieuws. Maar scholen moeten in elk geval investeren in lezen in de klas.
"Leraren moeten weten wat goed leesonderwijs is en het integreren in hun andere vakken", legt Jeroen Dera, universitair docent Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit, uit. "Bijvoorbeeld ook in aardrijkskunde en geschiedenis. Het belang van lezen moet echt schoolbreed gedragen worden."
Inspectie: veel middelbare scholieren vinden schrijven simpele tekst lastig
Ook moeten scholen fijne leesomgevingen creëren. Schoolbibliotheken, die de Tweede Kamer wil verplichten voor het basis- en voortgezet onderwijs, zijn daarin een goede stap. Op het Yuverta vmbo in Heerlen hebben ze sinds een jaar een schoolbieb en daar zien ze nu al resultaat.
"Het is voor veel leerlingen niet gebruikelijk dat ze thuis een boekenkast hebben die goed gevuld is", vertelt Yuverta-woordvoerder Esmée Huijnen-Eussen. "Ze krijgen het niet van huis mee, dus het is extra belangrijk dat ze het op school wel krijgen. Je merkt: als lezen beter gaat, dan wordt het ook leuker om te doen."
Zo scoorde Nederland verder
Van alle 91 landen die meededen, scoorden 34 beter op leesvaardigheid dan Nederland. Voor natuurwetenschappen gaat het om negentien landen en voor wiskunde gaat het (slechts) om negen landen.
Verder zijn Nederlandse leerlingen behoorlijk tevreden over hun leven en geven dat gemiddeld een 7,6. In geen een van die oorspronkelijke deelnemende 14 EU-landen zijn leerlingen gemiddeld tevredener met hun leven.
Reactie onderwijsorganisaties
Onderwijsorganisaties zoals de VO-raad en Ouders & Onderwijs maken zich zorgen over de nieuwe PISA-resultaten, die opnieuw laten zien dat de lees- en taalvaardigheid van 15-jarigen onder druk staan.
De organisaties pleiten onder meer voor een brede aanpak van basisvaardigheden, waarbij lezen, schrijven en rekenen in alle vakken terugkomen 'met rijke teksten, aandacht voor schrijfvaardigheid en kennis van de wereld'.
De verschillen tussen scholen zijn groot. Daarom vragen de partijen om een gezamenlijke aanpak van overheid en onderwijs, zodat scholen meer van elkaar kunnen leren.
Lezen begint niet alleen op school, maar juist thuis. Daarom wil de staatssecretaris dat ouders elke dag met hun kinderen bezig zijn met taal, zie je in deze video.
