Emma (32) vond eicelpunctie traumatisch, aanpak verschilt per ziekenhuis
Bij een eicelpunctie worden met een naald via de vaginawand eicellen uit de eierstokken gehaald. Emma onderging in totaal vier eicelpuncties. Ze had vooraf online verschillende verhalen gelezen en zag tegen de ingreep op.
"Er werd gezegd: dat valt best mee. Van tevoren kan je paracetamol of ibuprofen innemen en dan krijg je een infuusje met iets waardoor je in een soort dronken toestand zit."
Bij haar pakte dat anders uit. "Ik voelde dat ik duizelig werd, maar ik voelde ook alle pijn. Het deed zo veel pijn en ik was zo veel aan het huilen. Het was echt een hel."
Veel pijn tijdens het plaatsen van een spiraal: 'Paracetamol niet voldoende'
Bij haar tweede punctie drong Emma daarom aan op een roesje, wat niet standaard werd aangeboden bij dat ziekenhuis. "Toen was ik echt even van de wereld." Van die punctie zelf herinnert ze zich niets en ze had geen pijn.
Hoe pijnlijk?
Hoe pijnlijk een eicelpunctie is, valt vooraf moeilijk te voorspellen, zegt gynaecoloog Jeroen van Disseldorp van het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht. "Je weet het pas als je het doet. Het wordt heel wisselend ervaren."
"Dat is heel persoonsgebonden," zegt ook Diede van Dijk van Freya, de patiëntenvereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen. "Ik heb 'm met een roesje gehad en dat vond ik goed te doen, maar een vriendin heeft een roesje gehad, en vond het heel pijnlijk."
Volgens de patiëntenvereniging wordt in alle Nederlandse ziekenhuizen pijnstilling aangeboden bij eicelpuncties, maar zijn niet alle vormen van sedatie of narcose overal beschikbaar.
Verschillen tussen ziekenhuizen
RTL Nieuws vergeleek wat tientallen ziekenhuizen en klinieken aanbieden aan pijnbestrijding bij eicelpuncties. Daar zitten flinke verschillen tussen.
Zo schrijft het Amsterdam UMC op de website dat patiënten doordeweeks diepe sedatie krijgen en daardoor slapen, terwijl zij in het weekend diazepam en morfine krijgen. 'Diazepam heeft een rustgevende en kalmerende werking en morfine is een sterke pijnstiller', schrijft het ziekenhuis.
Het Maasstad Ziekenhuis beschrijft bijvoorbeeld dat patiënten voor de ingreep een combinatie krijgen van het rustgevende middel oxazepam en de pijnstillers diclofenac en paracetamol. Daarna krijgen zij plaatselijke verdoving met injecties.
In het Radboudumc mogen patiënten voor de punctie paracetamol en oxazepam innemen. Daarnaast kunnen zij kiezen voor extra pijnstilling via een infuus.
Voor tienduizenden euro's een embryo uitkiezen op basis van IQ en lengte
Bij het St. Antonius Ziekenhuis krijgen alle patiënten pijnstilling in combinatie met een slaapmiddel via een infuus. Volgens gynaecoloog Van Disseldorp doen ze dat 'om iedereen goed te bedienen en een goede ervaring te geven'.
Hij erkent: "Voor de één is het in die zin misschien te veel en had misschien minder gekund."
Geen richtlijn
Waarom zijn er voor dezelfde ingreep dan verschillende aanpakken? Dat heeft onder meer te maken met personeel en logistiek en met de vraag of een ziekenhuis bijvoorbeeld standaard een roesje kan aanbieden. "Sedatiespecialisten zijn soms zeldzaam, dus het gaat ook om hoe goed een ziekenhuis in zijn personeel zit."
Volgens Van Disseldorp is er daarom ook geen landelijke richtlijn voor welke pijnstilling bij een eicelpunctie moet worden gebruikt. Daarbij speelt mee dat niet iedere patiënt evenveel pijn heeft en dus ook niet iedereen dezelfde pijnstilling nodig heeft.
Waarom vrouwen met meer aandoeningen kampen dan mannen
Ook Bart Fauser, emeritus hoogleraar voortplanting en gynaecologie aan de Universiteit Utrecht, benadrukt dat het geen 'eenvoudige optelsom' is. "Je moet de voor- en nadelen tegen elkaar afwegen." Tegelijkertijd vindt hij dat Nederland voorzichtig is met pijnbestrijding. "Ik denk dat wij in het algemeen te terughoudend zijn met goede pijnbestrijding. Dat geldt voor het inbrengen van een spiraal idem dito."
En Emma? Die vervolgde haar ivf-behandeling bij een kliniek in Duitsland, waar ze nog twee puncties mét roesje kreeg. Bij haar vierde poging werd ze zwanger.
Ook vrouwelijke atleten krijgen te maken met keuzes rond vruchtbaarheid: kinderen krijgen of doorgaan met topsport. De Spaanse voetbalbond biedt speelsters daarom de mogelijkheid om eicellen in te vriezen:
