Pfas is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt. Ze worden vooral gebruikt omdat ze water-, vet- en vuilafstotend zijn, bijvoorbeeld in pannen met antiaanbaklaag, voedselverpakkingen, kleding en blusschuim.
Pfas komen tijdens de productie en het gebruik van producten waarin ze zitten in het milieu terecht: in de lucht, de bodem en het water. Via die weg belanden ze in de voedselketen en in drinkwater.
Binnen wettelijke norm
De hoeveelheid pfas in het drinkwater valt overal nog wel ruim binnen de wettelijke norm. Op Europees niveau is geregeld dat er maximaal 100 nanogram pfas in een liter drinkwater mag zitten. Dat is veel meer dan de 14,3 nanogram per liter die in onder meer Zaandam en IJmuiden werd gemeten.
Maar het RIVM adviseert al langere tijd om voor pfas in drinkwater een strengere norm te hanteren, namelijk 4,4 nanogram per liter. Dat is omdat er na het ingaan van de Europese regels 'nieuwe wetenschappelijke kennis over risico's van pfas-stoffen voor de mens' beschikbaar is gekomen, aldus het instituut. Zo hebben de stoffen mogelijk effect op het immuunsysteem, bij lagere concentraties dan eerder gedacht. Volgens het RIVM onderstrepen de resultaten van het Greenpeace-onderzoek dat 'vooral bedrijven en overheden maatregelen kunnen nemen waardoor mensen, op termijn, minder pfas binnenkrijgen'.
Voor drinkwaterbedrijf PWN, dat het kraanwater in het grootste deel van Noord-Holland levert, is de aanwezigheid van pfas niet nieuw. "Dat meerdere gemeenten uit Noord-Holland hoog in de ranglijst staan, hangt samen met de bronnen waaruit wij drinkwater maken", laat een woordvoerder weten. Het gaat om oppervlaktewater uit het IJsselmeer en rivierwater uit de Lek. "Deze wateren worden beïnvloed door verontreinigingen die via onder meer de Rijn en andere internationale waterstromen Nederland binnenkomen."
Beter toezicht
Het bedrijf pleit onder meer voor beter toezicht en een zo breed mogelijk verbod op pfas. "Voor inwoners die zich zorgen maken over de kwaliteit van hun drinkwater, is de belangrijkste boodschap dat het drinkwater van PWN voldoet aan alle wettelijke normen", aldus de woordvoerder.
"Ook geeft het RIVM aan dat het drinken van kraanwater verantwoord is. Er is dan ook geen reden om minder kraanwater te drinken of over te stappen op alternatieven."
Ook Greenpeace adviseert om gewoon kraanwater te blijven drinken. "De oplossing ligt niet in het overstappen op plastic flessen water, maar in het stoppen van de chemische industrie die maar door blijft gaan met het produceren en lozen van pfas."
Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) is het met Greenpeace eens dat de hoeveelheid pfas in kraanwater omlaag moet. De bewindsman benadrukt dat mensen het kraanwater kunnen blijven drinken. "De hoeveelheid pfas in ons drinkwater zit onder de Europese norm en blijft onder de veilige grens hoeveel pfas je mag binnenkrijgen."
Wel wil Karremans, net als het RIVM, toe naar een lagere norm. Zijn woordvoerder laat weten dat deze norm al wordt gebruikt voor vergunningen voor lozingen.
Verbod op pfas?
Momenteel onderzoekt de minister of een nationaal verbod op het lozen van pfas mogelijk is. Zo'n verbod is ingewikkeld omdat pfas wijdverspreid is. Dit najaar verschijnt een update over het onderzoek, meldt zijn woordvoerder.
De Europese Unie denkt zelfs aan een totaalverbod op pfas. Maar ook dat is lastig. Waarom dat zo is, legt verslaggever Bart Reijnen uit in onderstaande video.
