Muggen straks in winterslaap, maar westnijlvirus verdwijnt daar niet mee
"Ik verwacht tot half oktober nieuwe gevallen", zegt de medisch entomoloog. Met korter wordende dagen en lagere temperaturen gaan muggen op zoek naar een plek om te overwinteren. Omdat de gewone mug, een belangrijke overbrenger van het westnijlvirus, in winterslaap gaat, zal het aantal besmettingen daarna snel afnemen.
Tot nu toe neemt het aantal besmette mensen nog toe. Vandaag werd bekend dat sinds de vorige update van het RIVM vorige week er 16 nieuwe patiënten met het westnijlvirus zijn gemeld. Het totaal aantal meldingen van mensen die het virus in Nederland kregen staat daarmee op 44. Een van deze nieuwe patiënten is overleden, wat het dodental in Nederland op vijf brengt. Alle nieuwe patiënten kregen het westnijlvirus door de beet van een besmette mug.
Ook worden er nog steeds besmettingen vastgesteld bij dieren. De NVWA meldt dat er afgelopen week 48 positief geteste paarden bij zijn gekomen. Het totaal aantal meldingen van paarden met westnijlvirus staat nu op 136. Ook werden afgelopen week 71 vogels positief getest, dat brengt het totaal op 171 vogels.
De vraag is of het virus vervolgens gedurende winter overleeft. Daar kunnen we nog geen harde conclusies over trekken, maar in Frankrijk is er wel een eerste onderzoek naar gedaan. Vrijwel al de onderzochte muggen testten negatief op het virus. "Dat lijkt erop te wijzen dat het virus de winter niet overleeft in de mug."
Westnijlvirus bij blauwe reiger
Muggen krijgen het virus overigens door het opzuigen van bloed van wilde vogels die besmet zijn met het virus. Bij vogels kan het virus lang overleven, omdat veel vogels er niet ziek van worden.
In 2022 werd in Noord-Holland het westnijlvirus vastgesteld bij een blauwe reiger. Genetisch onderzoek wees uit dat het virus nauw overeenkwam met het virus uit 2020 dat acht mensen had geïnfecteerd. "Dat is een indicatie dat het virus bij vogels blijft circuleren", legt Knols uit.
RIVM meldt 16 nieuwe besmettingen westnijlvirus, vijfde persoon overleden
In de winter zal het virus dus niet blijven rondwaren, aangezien de muggen in een soort winterslaap zijn. Ze verstoppen zich, en laten zich nauwelijks zien.
In de lente en vroege zomer start het virus op een laag niveau. Pas midden zomer, wanneer besmette muggen vogels steken en die vogels op hun beurt weer nieuwe muggen besmetten, begint het virus zich sneller te vermenigvuldigen. In de late zomer en het vroege najaar bereikt het aantal besmette muggen een piek. Vooral in deze fase raakt dat de mens, maar ook bijvoorbeeld paarden.
Meer muggen overleven de winter
"Het seizoen gaat stoppen, maar je kan ervan uitgaan dat het virus weer zal terugkomen", waarschuwt Knols. Daar speelt het veranderende klimaat een belangrijke rol bij. "Warme zomers zorgen ervoor dat larven in het water zich sneller ontwikkelen tot volwassen muggen en dat ziekteverwekkers zich sneller vermenigvuldigen in een mug. Door de mildere winters zullen meer muggen de winter succesvol overleven, waardoor de startpopulatie in het voorjaar aanzienlijk groter is."
Het voorjaar start daarnaast vroeger. "Het seizoen dat muggen het virus kunnen overdragen wordt dus langer: het start vroeger én loopt langer door in het najaar."
Slapen onder een klamboe tegen westnijlvirus? Bestrijd muggen, vindt expert
De meeste mensen krijgen geen klachten door het virus. Zo'n 19 procent van de besmette mensen krijgt griepklachten en maar 1 procent wordt ernstig ziek. Mensen kunnen elkaar niet besmetten met het westnijlvirus. "Het risico dat je het loopt, is niet groot, en de kans dat je er vervolgens ziek van wordt ook niet. Maar als je er ziek van wordt, kunnen de consequenties wel heel groot zijn", zei een woordvoerder van het RIVM eerder tegen RTL Nieuws. Denk aan een hersenvliesontsteking.
Zuid-Europa onze voorbode
Knols ziet Zuid-Europa als ons voorland. "We zien een toename in aantal besmettingen, met nu vijf dodelijke slachtoffers. Vooral ouderen zijn gevoelig voor het virus en daar hebben we er steeds meer van in Nederland."
"Wetenschappers verwachtten al langere tijd dat het westnijlvirus zich in Nederland zou gaan vestigen vanuit het zuiden en daar werd lang weinig rekening mee gehouden. De situatie in Zuid-Europa is onze voorbode", stelt Knols.
In deze video leggen we uit hoe gevaarlijk het westnijlvirus is:
