Hoe Hongkong deze prominente activist de mond snoert: 'Een showproces'

Volgens rechter Esther Toh is er 'geen twijfel mogelijk' dat Lai 'weerzin en haat richting China voelt'. Volgens Toh is dit de reden voor zijn 'misdaden', die in zouden gaan tegen Hongkongs nationale veiligheidswet. Die draconische wet werd in 2020 ingevoerd nadat miljoenen mensen in de stad de straat op waren gegaan uit protest tegen hun overheid. 

'Aanstichter onvrede'

De rechter noemt Lai een aanstichter van die onvrede, onder meer via 'valse publicaties'. Daarmee wordt gedoeld op de Apple Daily, een populaire, door Lai opgerichte tabloid in Hongkong.

Lai is er volgens zijn naasten zeer slecht aan toe. Dochter Claire meldde onlangs dat er tijdens zijn gevangenschap meerdere 'zorgwekkende incidenten' hebben plaatsgevonden. Zo zou hij in een hoorzitting in 2024 zeer bleek en met een trillend lichaam voor de dag zijn gekomen. Daarnaast zou Lai aan hartproblemen lijden, die hij niet had voordat hij opgesloten werd. 

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch zegt bij monde van directeur voor Azië Elaine Pearson dat de veroordeling een 'gerechtelijke farce' is. "Buitenlandse overheden moeten reageren door te pleiten voor het seponeren van de zaak en zijn onmiddellijke vrijlating. De overheden van China en Hongkong moeten een prijs betalen voor hun onverminderde acties die de pers in Hongkong muilkorven."

Hongkong verliest autonomie onder veiligheidswet

Lai staat te boek als een fervent voorvechter van de vrijheid van meningsuiting in Hongkong. Met het populaire Apple Daily trok hij onder meer ten strijde tegen corruptie bij de overheid. De krant werd eerder al onder overheidsdruk opgeheven.

Hongkong werd in 1997 door de Britse koloniale heersers overgedragen aan China, en kreeg toen de status van Speciale Autonome Regio (SAR). Die status voorzag in een eigen, onafhankelijke rechtspraak. Ook kreeg Hongkong een eigen parlement, de Legislative Council. Peking beloofde bij de overdracht dat het die status minstens 50 jaar zou behouden. 

Maar sinds de nationale veiligheidswet is er van die autonomie weinig meer over. In het parlement mogen alleen nog door Peking goedgekeurde politici plaatsnemen, en de rechterlijke macht moet naar het pijpen van Peking dansen.

Voor activisten in de stad kwam er dit weekend meer slecht nieuws: Zondag doekte de laatste oppositiepartij in de stad, de Democratische Partij, zichzelf op onder druk van de autoriteiten. Voorzitter Lo Kin-hei zei dat de opheffing 'de beste weg voorwaarts' was voor de leden. "De tijden zijn veranderd. En nu moeten we met grote spijt dit hoofdstuk afsluiten", aldus Lo.

Er is Hongkong momenteel veel aan gelegen om kritische geluiden in de kiem te smoren: De overheid krijgt kritiek op de manier waarop het omging met de recente flatbrand waarbij minstens 160 mensen omkwamen. Er zijn onder meer vragen over het toezicht op bouwbedrijven. De overheid waarschuwt echter tegen het 'misbruiken van de brand om Hongkong weer in de chaos van 2019 te storten'.

Trump zou Lai steunen

Het proces tegen Lai begon in 2023. Meerdere overheden hebben China opgeroepen de vervolging te staken. Onlangs mengde zelfs de Amerikaanse president Donald Trump zich in de discussie: 

Hij beloofde voorafgaand aan een gesprek met de Chinese president Xi Jinping dat hij Lai ter sprake zou brengen. Of dat ook gebeurd is, is niet bekend.