'Ons lot hangt aan zijden draadje': zorg in Gaza brokkelt verder af door maatregelen Israël
"Als wij - en al die andere hulporganisaties - zouden moeten vertrekken, dan slaat dat een catastrofaal gat in de hulpverlening", waarschuwt Karel Hendriks, directeur van Artsen zonder Grenzen. De organisatie is verantwoordelijk voor het in stand houden van een op de vijf ziekenhuisbedden in Gaza en een op de drie bevallingen.
Ook de vader van de kleine Mohammed (2) vreest voor de toekomst. Zijn zoon liep ernstige brandwonden op bij een Israëlische aanval. Voor behandeling kon hij alleen terecht bij Artsen zonder Grenzen. Maar die zorg lijkt nu te verdwijnen. "Ons lot hangt aan een zijden draadje", vertelt hij.
Israël trekt de vergunningen van 37 internationale hulporganisaties in. De organisaties mogen alleen blijven als zij voldoen aan nieuwe eisen van de Israëlische regering. Als de organisaties vóór 28 februari niet meewerken, moeten zij Gaza verlaten. Meer dan 15 procent van de hulporganisaties die actief zijn in Gaza worden hierdoor getroffen.
Onmogelijke eisen
Israël wil dat hulporganisaties uitgebreide persoonlijke gegevens van hun Palestijnse werknemers delen. Volgens het land is dat nodig om te controleren of zij geen banden hebben met Hamas en andere terroristische groeperingen.
Maar hulporganisaties benadrukken dat zij al grondige screenings doen van hun medewerkers, voordat zij worden aangenomen. "Wij willen er zeker van zijn dat wij geen mensen die deelnemen aan de gewapende strijd in ons personeelsbestand hebben", zegt Karel Hendriks tegen RTL Nieuws. "Want dat zou ons ook tot doelwit kunnen maken."
Wie mag Gaza uit? Vijf vragen over de opening van de grens
De eis van Israël gaat overigens veel verder, zegt Juliette Verhoeven, noodhulpexpert bij Save the Children. "Er wordt niet alleen gevraagd om de gegevens van werknemers, maar ook om die van hun familieleden, en ook bijvoorbeeld hun activiteiten op sociale media." En daar willen veel hulporganisaties niet in meegaan, want dat brengt gevaren met zich mee. Want in de afgelopen twee jaar zijn honderden hulpverleners door Israël gedood.
Gevoelig
Het delen van persoonsgegevens met een van de strijdende partijen in een conflict ligt buitengewoon gevoelig. "We zouden ook niet zomaar gegevens van Oekraïense medewerkers aan de Russen geven", zegt Hendriks.
Daarbovenop wil Israël volgens Hendriks dat de organisaties 'meebewegen over eisen dat we ons niet zullen uitspreken op een manier die de Israëlische regering niet bevalt'.
Verbod hulporganisaties Gaza zorgt nu al voor doden – en het ergste moet misschien nog komen
Hoewel het gedwongen vertrek pas eind deze maand zou ingaan, merken organisaties de gevolgen nu al. Zo kunnen buitenlandse experts niet meer de Gazastrook in en komen hulpgoederen steeds moeilijker het gebied binnen.
Terwijl zo'n 90 procent van de hulpmedewerkers Palestijns is, is de expertise van buitenlandse collega's vaak essentieel. "We hadden experts op het gebied van ondervoeding, op het gebied van watermanagement en op het gebied van psychologische hulp", vertelt Verhoeven. De buitenlandse collega's die er nu nog zijn, kunnen niet terugkomen als zij de Gazastrook verlaten.
Verhoeven benadrukt dat ook voor het besluit de hulpverlening enorm werd belemmerd 'omdat Israël ook de grenzen voor hulpgoederen dichthoudt'.
Verzet
De nieuwe Israëlische eisen verdelen de sector. Sommigen organisaties verzetten zich tegen het besluit. Zo ging Save the Children in hoger beroep bij het Israëlisch hooggerechtshof. Dat hoger beroep werd afgewezen, maar de organisatie blijft volharden. "Samen met andere organisaties zijn we opnieuw in hoger beroep gegaan", zegt Verhoeven.
Winter verergert humanitaire crisis in Gaza: 'De oorlog is niet gestopt'
Artsen zonder Grenzen probeerde aanvankelijk met de Israëlische autoriteiten te onderhandelen. Zij waren bereid om mogelijk, onder voorwaarden, een deel van de persoonsgegevens met Israël te delen. Zo vertelde Hendriks tijdens de onderhandelingen: "We hebben op dit moment nog niet besloten of wij voldoende garanties en zekerheid van Israël kunnen krijgen om uiteindelijk over te gaan om iets van gegevens te delen."
Uiteindelijk bleek dat niet nodig te zijn. Israël kon geen garantie geven dat Artsen zonder Grenzen zou kunnen blijven als zij een deel van de persoonsgegevens zouden delen, dus heeft de organisatie dat ook niet gedaan.
Daarmee lijkt het lot voor alle 37 organisaties in beton gegoten.
'We gaan niet stoppen'
Ondanks het dreigende vertrek blijven de organisaties vastberaden. "Wij zullen na 1 maart ons werk in Gaza niet stoppen", zegt Verhoeven standvastig. "In samenwerking met VN-organisaties en andere organisaties zullen we proberen om alsnog hulpgoederen Gaza binnen te krijgen." Linksom of rechtsom zullen hulporganisaties door proberen te gaan, al zal dat vanaf maart waarschijnlijk op een lager pitje moeten.