Premier Starmer onder vuur na monsterzege rechts-populistische partij bij Britse lokale verkiezingen

Vandaag beginnen de eerste resultaten binnen te druppelen. De anti-migratiepartij Reform van Nigel Farage staat aan kop. Hij spreekt van 'een werkelijk historische verschuiving in de Britse politiek'. Ook de Groenen en de Liberaal-Democraten hebben goed gescoord.

'Taaie uitslag'

De gevestigde partijen, Labour en de Conservatieven, moeten daarentegen fors inleveren. Premier Starmer geeft toe dat het een 'taaie uitslag' is voor zijn partij, die nu op de vijfde plek staat. Dat is opvallend, want Labour kreeg twee jaar geleden bij de parlementsverkiezingen nog bijna een tweederdemeerderheid.

Ook bij de regionale verkiezingen wordt Labour een kopje kleiner gemaakt. In Wales, al een eeuw lang een Labour-bolwerk, lijkt de partij voor het eerst de macht te verliezen sinds de oprichting van het Welshe parlement, 27 jaar geleden. Daar strijden de Welshe nationalisten en Reform voor de toppositie. En in Schotland boeken de Schotse nationalisten winst ten koste van Labour.

De partij van de premier wordt keihard afgestraft, zegt RTL Nieuws-correspondent Anne Saenen. "In Groot-Brittannië overheerst de onvrede over de economische situatie", zegt ze. "Mensen krijgen de ene na de andere tegenslag te verwerken: Brexit, corona, en de oorlogen in Oekraïne en Iran."

Onder Starmer weinig veranderd

Twee jaar geleden hoopten veel Britten dat daar verandering in zou komen. "Labour werd gekozen om problemen op te lossen, maar voor veel Britten is er weinig veranderd", zegt Saenen. Daarbij komt dat de premier zelf niet erg populair is. "Keir Starmer wordt niet gezien als een daadkrachtige leider, maar als iemand die zwabbert."

Ondanks de verkiezingsnederlaag wil Starmer aan het roer blijven. Naar eigen zeggen wil hij de problemen in het land aanpakken: "Ik ben gekozen om die uitdagingen aan te gaan en ik ga er niet van weglopen en het land in chaos storten."

Maar hij komt onder steeds meer druk om op te stappen. "Er zou een brief geschreven worden door parlementsleden waarin ze Starmer oproepen vrijwillig te vertrekken", zegt Saenen. Politici zouden zich al positioneren om de teugels van hem over te nemen. "Binnen Labour wordt al gemorreld in de achterkamers."

Het is ook niet de eerste keer dat zijn baan op het spel staat. Afgelopen september kwam naar buiten dat de Britse ambassadeur Peter Mandelson staatsgeheimen deelde met zedencrimineel Jeffrey Epstein.

Al gauw groeide de kritiek op Starmer, die Mandelson had aangesteld. Critici riepen op tot zijn aftreden, maar uiteindelijk overleefde Starmer het schandaal. Hoe lang hij na dit verlies nog kan aanblijven, is onzeker. "Het lijkt niet meer de vraag of Starmer vertrekt, maar wanneer", concludeert Saenen. 

'Proteststem'

Decennialang werd de Britse politiek gedomineerd door twee grote partijen: Labour en de Conservatieven. Saenen ziet met deze verkiezing een duidelijke verschuiving in het politieke landschap, weg van de gevestigde partijen. "Reform snoept kiezers af van zowel Labour als de Conservatieven." Dat lijkt vooral te gebeuren in voormalige industriegebieden. "Daar deed Labour het altijd goed, maar voelen kiezers zich al jaren economisch achtergesteld."

"Je zou het een proteststem kunnen noemen", stelt Saenen. En daar weet Reform enorm van te profiteren. "Reform profileert zich als de partij van de gewone man" vertelt ze. "Mensen denken: wat we tot nu toe hebben gehad, heeft ook niet gewerkt – dus laten we hen maar een kans geven."