Wat weten we wel (en niet) van de deal tussen Iran en de VS
Leiders van Frankrijk tot Japan en Libanon tot China verwelkomen de deal. "De deal is zeer welkom en we hopen dat die standhoudt", zei EU buitenlandchef Kaja Kallas.
Wat weten we wél?
- Het akkoord gaat vrijdag in, na een ondertekeningsceremonie.
- Er komt een gevechtspauze van zestig dagen, die op alle fronten moet gelden.
- De Straat van Hormuz gaat met ingang van de deal open voor commerciële scheepvaart.
- Knelpunten zoals de inperking van Irans atoomprogramma en sanctieverlichting worden pas in de komende weken besproken, als de partijen onderhandelen over een definitief akkoord.
Een 'wankele' vrede
Trump: deal met Iran is ondertekend
"We zullen ons niet terugtrekken uit de veiligheidszones", zei Israëlische defensieminister Israël Katz vandaag. Het Israëlische leger blijft dus actief in de delen van Zuid-Libanon dat het bezet houdt.
Ook Israëlische veiligheidsminister Itamar Ben-Gvir lijkt zich weinig aan te trekken van de deal. "Trumps overeenkomst is niet bindend voor ons. Israël is niet onderworpen aan de VS en wij zijn een onafhankelijke en soevereine natie!", schrijft hij op X.
'Rode lijn'
Toch is een einde aan de strijd in Libanon 'een rode lijn voor Iran', zegt Brands. Iran voerde afgelopen week nog aanvallen uit op Israël nadat de Israëliërs de Libanese hoofdstad aanvielen.
In Zuid-Libanon bepaalt vertrouwen wie naar huis gaat en wie in de tent blijft. En dat vertrouwen is ver te zoeken nu Israël aankondigt te blijven, zo zie je in deze video:
"Het is een deal over Israël en Hezbollah, maar zonder dat zij aan tafel zitten", stelt Brands. De belangen van Israël en Amerika, die samen de oorlog zijn begonnen, lopen uiteen. "Trump is gebaat bij deze deal", zegt ze. "Maar Israël wil juist de strijd tegen Hezbollah doorvoeren."
"De grote vraag is of Amerika Israël zover krijgt om hieraan mee te doen", zegt Brands. Dat is cruciaal: bij een eerdere wapenstilstand in april ging het snel mis en bleven Israël en Hezbollah elkaar aanvallen.
Prijzen olie en gas dalen na 'onduidelijk' akkoord tussen Iran en VS
Sinds middernacht is het rustiger in Libanon, maar de Libanese autoriteiten blijven voorzichtig. Zij waarschuwen de meer dan 1,2 miljoen ontheemden om niet onmiddellijk al terug naar huis te gaan.
'Kan nog maanden duren'
"Laat de olie maar stromen!", schreef de Amerikaanse president Trump op Truth Social toen het akkoord bekend werd. De Straat van Hormuz, de strategische zeeweg waar een vijfde van de werelds olie doorheen komt, zou volgens Trump vrijdag weer open gaan. Ook wordt de Amerikaanse blokkade op scheepvaart van en naar Iran opgeheven.
Voor de oliemarkt klinkt dat als muziek in de oren, de olieprijzen zakten dan ook direct. Er zouden zo'n zeshonderd schepen in de Perzische Golf vastliggen die door de straat van Hormuz willen varen, waaronder veel olietankers.
"Maar voordat schepen zich weer comfortabel voelen om in grote getallen door de straat te varen, gaat er waarschijnlijk wat tijd overheen", vertelt energie-expert Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies.
Van 10.000 naar 500.000 euro aan premie: oorlog maakt scheepvaart bijna onverzekerbaar
"Dat heeft vooral te maken met verzekeringspremies die nu nog steeds hoog zijn", legt zij uit. Die premies zullen pas dalen als duidelijk is dat de route echt veilig is. "Daarvoor moeten eerst de mijnen in de Straat van Hormuz worden geruimd", zegt Van Geuns.
En als schepen eenmaal gaan varen, kan het nog 'vier tot zes weken duren voordat zij bij hun bestemming zijn', legt ze uit. Al kunnen de olietankers van Iran vrijwel direct gaan varen. "Want de VS heeft de sancties op Iraanse olie tijdelijk opgeheven." Bovendien is er zowel in Iran als de andere olierijke Golfstaten 'zoveel olie opgehoopt in de opslagen dat die stroom relatief snel op gang kan komen'.
Geen nucleaire deal
Wat ook niet in het akkoord staat, is een definitieve deal over Irans nucleaire programma. Daar moet de komende twee maanden over onderhandeld worden. Ook sanctieverlichting voor Iran zou dan aan bod moeten komen, net als de teruggave van miljarden aan Iraanse bezittingen.
"Maar over het nucleaire programma liggen Iran en de VS mijlenver uit elkaar", zegt verslaggever Brands. Vooral de mate waarin Iran wel of niet zijn atoomprogramma moet afbouwen, is een heikel punt. "De kans dat ze in zestig dagen tot een definitieve deal komen, is vrij klein."
