Akkoord tussen VS en Iran: 'Amerika doet enorme concessies aan Teheran'

Zowel Washington als Teheran hebben de inhoud inmiddels bevestigd. President Donald Trump liet eerder al weten dat het akkoord binnen enkele dagen openbaar wordt gemaakt en ter beoordeling naar het Congres gaat. 

Directe afbouw van sancties

Volgens het gelekte document kondigen beide landen een 'onmiddellijk en definitief einde van de oorlog op alle fronten' aan en beloven ze af te zien van verdere vijandige acties. Het akkoord wordt naar verwachting komende vrijdag in Zwitserland officieel ondertekend.

Een belangrijk onderdeel is de afbouw van de Amerikaanse sancties tegen onder andere de Iraanse olie-export. Volgens Amerikacorrespondent Erik Mouthaan is het logisch dat de VS hier niet actief mee naar buiten treedt: "Het document bevat veel concessies aan Iran. Wat opvalt is dat de VS onmiddellijk verplichtingen aangaat, terwijl Iran op verschillende punten meer tijd krijgt. De druk ligt daardoor niet in dezelfde mate bij beide partijen."

Zo moet de VS direct na ondertekening de blokkade van de Straat van Hormuz opheffen, terwijl Iran meer tijd krijgt om schepen door te laten die het al maanden tegenhoudt met zijn blokkade. Daarnaast gaat de VS samen met regionale partners bijdragen aan de wederopbouw van Iran. 

Volgens Amerikaanse media gaat het om het vrijmaken van maar liefst 300 miljard dollar aan bevroren Iraanse tegoeden. "Dat zijn enorme concessies", stelt Mouthaan. "De Amerikaanse regering zal dit presenteren als een wederopbouwfonds." 

Opvallende nucleaire afspraken

Ook op nucleair gebied krijgt Iran opvallend veel ruimte: het land mag het huidige nucleaire programma voorlopig handhaven totdat er een definitief akkoord is. "Dat is opmerkelijk", zegt Mouthaan, "omdat Trump voorafgaand aan de oorlog juist stelde dat Iran niet te vertrouwen is op dit gebied. Nu hoeft Iran voorlopig niets te veranderen." 

Wel bevestigt Iran opnieuw geen kernwapens te zullen ontwikkelen. In het gelekte document stond verder niks over wat er met de voorraad verrijkt uranium moest gebeuren, maar Trump zei later op de avond dat is afgesproken dat de uraniumvoorraad door de VS en Iran samen zal worden ontmanteld. Dat zou moeten gebeuren onder het toezicht van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). 

Over de rest van het Iraanse kernprogramma moet bij de definitieve vredesdeal worden besloten. De komende tijd zal daarover verder worden gesproken. In deze tijdelijke overeenkomst is daarvoor een periode van zestig dagen uitgetrokken.

Het document bevat daarnaast afspraken over de terugtrekking van Amerikaanse militairen uit de regio, mogelijk al binnen dertig dagen. Mouthaan: "Trump wil vooral snel een einde maken aan de oorlog. Daardoor gaat hij nu akkoord met zaken waar hij enkele maanden geleden nog fel tegen was. Iran heeft veel uit de onderhandelingen weten te halen."

Cruciaal voor alle partijen is wat er precies wordt afgesproken over die terugtrekking. Welke troepen worden weggehaald uit welke landen? Iran wil dat alle Amerikaanse troepen uit het hele Midden-Oosten verdwijnen. De Amerikanen hebben tientallen bases in Arabische landen, ook rondom Iran. Israël rekent voor zijn veiligheid op de aanwezigheid van die bases, een verzwakking daarvan zou voor Israël dan ook een schrikbeeld zijn. 

Nog veel onduidelijkheden

Of al deze punten standhouden in een definitieve overeenkomst, is volgens Midden-Oosten-verslaggever Floor Brands nog maar de vraag. "Veel punten zijn nog vrij algemeen geformuleerd. De echte test komt wanneer deze afspraken concreet worden uitgewerkt." 

Ook de rol van Israël zorgt voor onzekerheid. "Een belangrijk knelpunt is of Israël zich aan de afspraken zal houden en de aanvallen in bijvoorbeeld Libanon daadwerkelijk staakt", stelt Brands.

Israël heeft afgelopen dagen aankondigt in Zuid-Libanon te blijven. Sommige mensen die op de vlucht zijn gaan toch terug naar hun dorpen in het zuiden en anderen hebben er geen vertrouwen in: