Ligt de toekomst van het VK in handen van het kleine Makerfield?

Lokale verkiezingen in een anoniem stukje Engeland zouden normaal gesproken geen wereldnieuws zijn. Om te begrijpen waarom Makerfield toch in het middelpunt van de belangstelling staat, moeten we een aantal stappen terug. 

Ontevreden

Sinds twee jaar is Keir Starmer premier van het Verenigd Koninkrijk. Maar de Britten zijn erg ontevreden over hem. "Bij zijn aantreden waren de Britten toe aan een 'saaie' politicus, een serieus iemand die orde op zaken zou stellen", zegt correspondent Anne Saenen. "Maar inmiddels nemen veel Britten het Starmer kwalijk dat hun leven nauwelijks beter is geworden." 

"Starmers Labourpartij is onder zijn leiding steeds minder een partij geworden die de 'gewone man' vertegenwoordigt. Hij wilde de belastingen verhogen, ondanks een eerdere belofte dat niet te zullen doen, en hij kwam met een plan om de energiesubsidie voor ouderen te schrappen." 

Daarbovenop kwam de premier politiek in de problemen toen de door hem aangestelde Britse ambassadeur in de VS nauwe banden bleek te hebben met zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Nieuwe naam moet Labour er bovenop helpen

In de peilingen is Labour dan ook flink teruggezakt. Landelijke verkiezingen zijn pas in 2029, maar als de huidige lijn wordt doorgezet, gaat tegen die tijd het populistische Reform UK van Nigel Farage er met de winst vandoor. Een schrikbeeld voor veel Labour-politici, die denken het tij alleen te kunnen keren met een draconische maatregel: het vervangen van premier Starmer.

In het Verenigd Koninkrijk is het mogelijk om de premier te vervangen zonder verkiezingen. Binnen de regerende partij kan iemand anders het stokje overnemen. Enige regel: iemand die premier wil worden, moet lid zijn van het Lagerhuis, het Britse parlement. Binnen Labour is er één gedroomde kandidaat om het premierschap van Starmer over te nemen: Andy Burnham. De burgemeester van Manchester is de populairste politicus van het Verenigd Koninkrijk. Maar, Burnham is geen Lagerhuislid.

Dit is waar Makerfield weer om de hoek komt kijken. De afgevaardigde van dat district stelde vorige maand zijn zetel beschikbaar aan Andy Burnham, zodat hij weer lid wordt van het Lagerhuis en dus Starmer kan uitdagen om het premierschap. Dat gaat niet zomaar: alleen de inwoners van het district bepalen wie hen vertegenwoordigt en dus zijn er nieuwe verkiezingen. Die zouden een formaliteit moeten zijn. Sinds de oprichting van het kiesdistrict in 1983 heeft de Labourpartij er elke verkiezing gewonnen.

Toch heeft Andy Burnham deze verkiezingen echt nog niet gewonnen, zegt Saenen: "Ik heb in Makerfield mensen gesproken die zeggen niet op Burnham te stemmen vanwege deze toch wel bizarre situatie. Ze vinden het niet oké dat hij Makerfield als springplank gebruikt om premier te worden en zijn bang dat hij te weinig zal doen voor het district." 

'Koning van het Noorden'

Andy Burnham is een bekend Labour-politicus. Al twee keer eerder deed hij tevergeefs een gooi naar het leiderschap van de partij. Sinds hij burgemeester is van Manchester, staat hij bekend als 'Koning van het Noorden'. "Hij is redelijk recht voor zijn raap", zegt Saenen. "Hij staat bekend als een man van het volk, met zijn Noord-Engelse accent en het feit dat hij een deel van zijn salaris als burgemeester afstond aan de daklozenopvang in de stad."

Over zijn plannen met het Verenigd Koninkrijk, mocht hij inderdaad premier worden, is niet veel bekend. "Bekend is dat hij bedrijven wil nationaliseren. Dat heeft hij in Manchester bijvoorbeeld gedaan met het busbedrijf, en dat was succesvol. Daarnaast staat hij bekend als pro-EU. Hij wil dat het Verenigd Koninkrijk op den duur weer terugkeert in de unie."

In de peilingen gaat Burnham vooralsnog nipt aan kop. Zijn voornaamste uitdager is loodgieter Robert Kenyon, van Reform UK. Kenyon is geboren en getogen in het gebied en kwam bij de vorige verkiezingen slechts 5000 stemmen tekort om afgevaardigde te worden namens Makerfield. Kenyon heeft in het verleden controversiële uitspraken gedaan - vrouwen kunnen niet autorijden; van de presentatrice van een bekende televisiequiz wil hij graag haar achterwerk likken - maar dat doet nauwelijks iets af aan zijn populariteit.

Starmer biedt Burnham plek in kabinet aan

De truc om Starmer te vervangen, gebeurt achter de rug van de huidige premier om, die nog altijd niet wil aftreden. Hij ziet Burnham zelfs graag naar Westminster komen, zegt hij althans in gesprek met SkyNews. Volgens de premier zou Burnham 'een goede toevoeging' zijn aan zijn kabinet.

Die moet daar zelf niet aan denken. Volgens hetzelfde Sky News staat Burnhams besluit al vast: zodra hij wordt verkozen in het Lagerhuis, daagt hij Starmer uit voor het leiderschap van de Labourpartij, en daarmee het premierschap.