Dictator Assad ter dood veroordeeld, maar hoe moet Syrië nu verder?

Ook de jongere broer van Assad is bij verstek veroordeeld. Een neef van de gevluchte dictator, Atef Najib, is wel in Syrië achtergebleven, en is daar veroordeeld tot de doodstraf. Hij werkte als hoofd politieke veiligheid van de regio Daraa.

Hoe de veroordeling in Syrië werd gevierd, zie je in de video hieronder. De tekst gaat daarna verder.

Het is veelzeggend dat er een formeel onderzoek heeft plaatsgevonden, nu gevolgd door een officiële veroordeling, vertelt Midden-Oostencorrespondent Floor Brands. "Onder het regime van Assad was er namelijk helemaal geen sprake van eerlijke rechtspraak."

"Iedereen die tegenstander was van het regime werd opgepakt en verdween. Slachtoffers werden gemarteld en gedood. Daar zijn de ergste getuigenissen van naar buiten gekomen, en er zijn nog steeds honderdduizenden mensen vermist."

"De nieuwe machthebbers proberen een eerlijke rechtsstaat op te bouwen", gaat Brands verder. "Sinds het begin van dit jaar hebben ze een speciale rechtbank, die is begonnen met het berechten van handlangers van het oude regime."

"Decennialang heeft het autoritaire regime van Assad de ontwikkeling van autonome overheidsinstanties bewust tegengehouden: ministeries, rechtbanken en overheidsdiensten waren allemaal verantwoording verschuldigd aan het paleis, in plaats van aan enig wettelijk kader", schrijft de analist Sima Beitinjaneh van de denktank Carnegie.

"Het betekent dat de overgangsregering van al-Sharaa de bestaande instellingen niet zozeer hervormt als wel ze vanaf nul opbouwt, onder tijdsdruk, met beperkte middelen en zonder democratisch mandaat."

De nieuwe regering is sinds december 2024 aan de macht, toen het vorige regime in elkaar stortte en Assad met zijn gezin naar Moskou vluchtte.

"Maar inmiddels zijn we ruim anderhalf jaar verder, en volgens sommige Syriërs gaan de hervormingen te langzaam", zegt Brands. "Er is best veel kritiek dat sommige mensen nog gewoon vrij rondlopen, die voor het vorige regime werkten."

"Het regime heeft zijn eigen volk de ergste dingen aangedaan. Elke Syriër kent wel iemand die is vermoord, ontvoerd of gemarteld door het regime. Dus er is echt een roep om gerechtigheid. Het vonnis tegen Assad voelt als de eerste stap in die richting."

Intussen zijn er ook allerlei andere problemen waar de huidige machthebbers mee te maken hebben. "De economie is ontzettend slecht en binnen Syrië zijn er nog allerlei spanningen tussen verschillende groepen", legt Brands uit. "Er vinden nog geweldsuitbarstingen plaats van mensen die het heft in eigen hand nemen."

"Al-Sharaa lijkt van Syrië wel echt een democratie te willen maken. Tegelijkertijd zijn er nog mensen die denken: het is een wolf in schaapskleren. Dat wantrouwen is er bijvoorbeeld onder de alawieten en een aantal andere minderheden. Die zijn huiverig, omdat ze niet zeker weten of er later nog wraakacties tegen hen komen."

Voordat hij president van Syrië werd, stond al-Sharaa op de Amerikaanse terreurlijst omdat hij de rebellengroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS) leidde. Die groep kwam aan de macht toen Assad vluchtte. De afgezette president Assad is een alawiet, en de groep werd onder zijn regering gezien als een bevoorrechte minderheid.

Voorlopig lijkt de veroordeling van Assad vooral symbolisch te zijn. Hij vluchtte naar Moskou met zijn gezin, waar ze een teruggetrokken leven leiden. De Russische president Vladimir Poetin bood jarenlang militaire hulp aan Assad, om hem langer in het zadel te houden tijdens de Syrische burgeroorlog.

Ook al-Sharaa heeft een goede band met Rusland, en heeft al twee ontmoetingen gehad met Poetin. Tijdens die gesprekken zou de Syrische leider hebben gevraagd om de uitlevering van Assad, maar daar lijkt het Kremlin niet mee in te stemmen.

Deze week bereikten de twee landen nog een akkoord over twee Russische militaire bases in Syrië. Ze worden omgevormd tot gezamenlijke trainingscentra, waardoor er Russische militairen gestationeerd blijven in Syrië.

In de onderstaande video leggen we uit wie de 'Slager van Tadamon' is, die honderden Syriërs vermoordde: