Nigel Farage wint weer: waarom blijft de aanjager van de Brexit zo populair?
Met een biertje in de hand en een grote glimlach op zijn gezicht kon Nigel Farage de uitslag afwachten van de tussentijdse verkiezingen in Clacton, in het zuiden van Engeland. Hij werd vandaag uitgeroepen tot winnaar met 63 procent van de stemmen.
Zijn overwinning komt niet als verrassing: alle gevestigde partijen weigerden mee te doen en zijn grootste politieke tegenstander was grapkandidaat Count Binface ('Graaf Prullenbak'), komiek Jon Harvey in een prullenbakpak. Die kreeg 27 procent van de stemmen.
Count Binface neemt het op tegen populist Farage – en staat zelfs voor in de peilingen
Met zijn verkiezingszege hoopte Farage een financieel schandaal de kop in te drukken. Hij zou een gift van 5 miljoen pond (bijna 5,9 miljoen euro) hebben gekregen van een in Thailand gevestigde cryptomiljardair.
Er is een parlementair onderzoek naar hem geopend, maar Farage probeerde het onderzoek voor te zijn door af te treden en zich onmiddellijk weer verkiesbaar te stellen. In zijn eigen woorden wordt hij met deze verkiezing 'beoordeeld door de inwoners van Clacton, niet door politici en de media in Westminster'. Helemaal gelukt lijkt dat niet: het onderzoek is vandaag weer geopend.
Man van het volk
Toch blijft Farage niet alleen in zijn eigen kiesdistrict, maar in heel het Verenigd Koninkrijk enorm populair onder een bepaald deel van de bevolking. Zijn partij, Reform UK, gaat met een kwart van de kiezers nek aan nek met regeringspartij Labour.
Farage heeft het imago van een 'man met wie je graag een paar biertjes zou drinken in de kroeg', zegt Jonathan Tonge, hoogleraar politiek aan de universiteit van Liverpool. Dat is in schril contrast met zijn verleden als bankier in Londen.
De invloed van Farage in de Britse politiek is volgens Tonge ongeëvenaard: "Zonder hem had Brexit nooit plaatsgevonden." Het was Farage die jarenlang campagne voerde voor de Brexit, toen nog als leider van de partij UKIP. Mede dankzij de invloedrijke Farage besloot toenmalig premier Cameron van de Conservatieven in 2016 een referendum te houden over het Britse lidmaatschap van de EU.
Farage wint verkiezingen, keert terug in Brits parlement
Inmiddels is Farage toe aan zijn vierde partij, Reform UK, en ligt zijn focus nu op immigratie. Daarmee weet hij 'zichzelf neer te zetten als een buitenstaander in de politiek' en iemand die 'de frustraties van gewone mensen weet aan te spreken', zegt Simon Usherwood, hoogleraar politiek aan de Open Universiteit.
Hij kaapt kiezers weg van beide grote partijen, zegt Usherwood: "Zowel van ontevreden Conservatieven als van aanhangers van de Labourpartij die vinden dat de partij op sociaal gebied te progressief is geworden."
'Geliefd en verguisd'
Toch blijft hij een enorm polariserende figuur, met name vanwege zijn rol bij de Brexit. "Hij wordt geliefd door zijn aanhangers en verguisd door zijn tegenstanders", zegt Tonge. Inmiddels heeft 57 procent van de Britten spijt van de Brexit. Vergelijkbare aantallen willen zelfs weer toetreden tot de EU.
Toch lijken zijn eigen kiezers Farage niet verantwoordelijk te houden voor de negatieve gevolgen van Brexit. Usherwood: "Farage zou zeggen dat mensen spijt hebben omdat Brexit niet goed is uitgevoerd."
Bovendien weet hij nu op andere kwesties punten te scoren. "Farage wordt tegenwoordig meer geassocieerd met een hard immigratiebeleid dan met Brexit", zegt Tonge.
Andy Burnham volgt Starmer op als leider van partij en als premier VK
In die kwestie heeft hij het nationaal debat enorm verschoven, zegt Usherwood. "Zowel de Conservatieven als Labour hebben nog steeds het gevoel dat ze de standpunten van Farage over immigratie moeten overnemen." Het immigratiedebat leeft inmiddels zo sterk dat Farage rechts wordt ingehaald door Restore Britain, een nog extremere afsplitsing van zijn partij.
De volgende premier?
Zelfs met een minderheid van de stemmen maakt Farage een reële kans op het premierschap, denkt Tonge. "Met maar 30 procent van de stemmen zou hij makkelijk premier kunnen worden, al is het maar aan het hoofd van een minderheidsregering."
Dat ligt volgens hem aan het Britse kiesstelsel. "Zo won voormalig premier Starmer bij de vorige verkiezingen twee derde van de zetels met slechts een derde van de stemmen."
Hoe dan ook was Farage cruciaal voor het succes van zijn partijen. "UKIP, de Brexit Partij, Reform UK: al die partijen waren om hem heen gebouwd, als charismatische leider", zegt Usherwood. "Zodra hij vertrok, vielen ze uit elkaar."
