Eerste vrouwelijke premier van Marokko moet vertrouwen in politiek zien te herstellen

De benoeming van Fatima-Zahra El Mansouri volgt op de winst van de liberale en koningsgezinde partij PAM tijdens de verkiezingen van vorige week. De partij maakte ook al deel uit van de vorige regering en veroverde nu 97 van de 395 zetels.

In Marokko levert de grootste partij de nieuwe premier, maar de koning - die nog altijd verreweg de meeste macht in het land heeft - benoemt de premier en de ministers.

Historicus Nadia Bouras, gespecialiseerd in de geschiedenis van Marokko, vertelt dat velen verwachtten dat de koning Fouzi Lekjaa, de populaire voorzitter van de Marokkaanse voetbalbond en minister van Begroting, als premier zou kiezen. Bouras vertelt dat Lekjaa mede door het grote succes van het Marokkaanse voetbal de laatste jaren erg geliefd is geworden. Vlak voor de verkiezingen werd hij lid van de PAM en vrijwel direct het boegbeeld van de partij tijdens de campagne.

Toch werd het El Mansouri. Ze is daarmee de eerste vrouw die premier van Marokko wordt en de derde vrouw die het ambt in de Arabische wereld bekleedt. Bouras onderstreept dat El Mansouri, hoewel ze niet de favoriet was, zeker geschikt is voor de functie. In 2009 schreef ze al geschiedenis toen ze op haar drieëndertigste de eerste vrouwelijke burgemeester van Marrakesh werd. Sinds 2021 bekleedt ze die functie opnieuw. Ook was ze in het vorige kabinet minister van Ruimtelijke Ordening en Huisvesting.

Eerste vrouwelijke premier

El Mansouri studeerde rechten in Marokko, Frankrijk en de Verenigde Staten en werkte daarna als vastgoedjurist. Die kennis kon ze ook tijdens haar politieke carrière inzetten. Als burgemeester hielp ze Marrakesh uitgroeien tot de grootste toeristische bestemming van het land door meer hotels te laten openen. 

Hoewel de nieuwe premier zich tijdens haar campagne niet expliciet uitsprak over haar rol als vrouw in de politiek, stelt Bouras dat ze een open houding tegenover feminisme heeft. "Tijdens de campagne kon ze bijvoorbeeld journalisten corrigeren en hen erop wijzen dat ze een vraag niet aan haar zouden stellen als ze een man was", vertelt de Marokkodeskundige. Ook zei El Mansouri over haar benoeming dat die niet alleen voor haar, maar voor alle Marokkaanse vrouwen een bron van trots is.

Volgens Bouras is de keuze voor El Mansouri wel een symbolisch gebaar. Het vertrouwen van kiezers in de Marokkaanse politiek is historisch laag, wat ook blijkt uit de verkiezingsopkomst van slechts 38 procent. "Dan moet je met een gebaar komen", stelt Bouras. Bovendien staan kwesties rondom de positie van vrouwen op de politieke agenda. "Daar is nog veel politieke en maatschappelijke weerstand tegen. Een vrouw benoemen als premier is relatief eenvoudiger dan nieuwe hervormingen doorvoeren."

Toch stelt Bouras dat de benoeming met recht historisch genoemd kan worden. "Ik denk dat het belangrijk is dat de de Marokkaanse bevolking ziet dat een vrouw leiding geeft aan de regering", zegt ze. "Het is een symbolisch, maar tegelijkertijd tastbaar bewijs dat vrouwen er wel degelijk toe doen." Vrouwenrechtenorganisaties reageerden ook enthousiast op de benoeming.

Politiek wantrouwen

Een groot deel van de bevolking kijkt volgens Bouras wel met de nodige scepsis naar de winst van El Mansouri's partij PAM. Die werd weliswaar de grootste partij, maar met een historisch lage opkomst en een premier die door de koning is gekozen, is het de vraag hoeveel draagvlak de nieuwe regering onder de bevolking heeft.

Vooral onder jongeren is het vertrouwen in de Marokkaanse politiek laag. Slechts 4 procent van de Marokkanen die zich registreerden als kiezer, is tussen de 15 en 23 jaar. Vorig jaar gingen jongeren in verschillende steden tijdens zogenoemde Gen Z-protesten massaal de straat op, onder meer om te pleiten voor een betere banen- en huizenmarkt. De protesten werden toen met harde hand neergeslagen. Jongeren zien de politiek steeds minder als oplossing voor hun problemen en blijven daardoor weg bij de stembus.

El Mansouri beloofde te investeren in publieke voorzieningen, zoals onderwijs en zorg. Een ander thema uit haar campagne was het creëren van werkgelegenheid voor jongeren, die hun toekomst steeds minder in Marokko zien.

"Nu moet ze zorgen dat ze die beloftes waar weet te maken", stelt Bouras. "Maar omdat ze onderdeel is van de politieke elite en van een regering waar al veel onvrede over is, heeft lang niet iedereen daar vertrouwen in."