Stikstofoverschot in de landbouw fors gestegen

Het stikstofoverschot is het deel van de stikstof dat niet wordt benut in de landbouw, maar dat in de bodem achterblijft of in de lucht verdwijnt. Een belangrijke boosdoener hiervoor was in 2024 de lage tarweoogst, waardoor in dat gewas minder stikstof werd vastgelegd. Wel werd 3 procent minder stikstof uitgescheiden door dierlijke mest. 

Meer stikstof in bodem

De stikstof van het overschot kan achterblijven in de bodem of in de lucht. In 2024 verdween er 7 procent minder stikstof naar de lucht, onder meer doordat de veestapel krimpt en door innovatie. Daar staat tegenover dat er juist meer stikstof in de bodem terechtkwam. Die hoeveelheid steeg met 21 procent naar 220 miljoen kilogram, meldt het CBS.

Het overschot wordt onder meer berekend door de aangevoerde hoeveelheid stikstof (bijvoorbeeld in de vorm van krachtvoer en kunstmest) te verminderen met de hoeveelheid stikstof die wordt vastgelegd in dierlijke en plantaardige producten. Daarbij gaat het om vlees, melk en eieren, en plantaardige producten.

Stikstof is een politiek probleem

Het stikstofprobleem blijft de politiek flink bezighouden. In het nieuwe coalitieakkoord dat vrijdag werd gepresenteerd, komen VVD, CDA en D66 met nieuwe maatregelen. Ze trekken er 20 miljard euro voor uit. 

De overheid wil natuurgebieden aan elkaar gaan verbinden en landbouwbedrijven in de buurt van kwetsbare natuur laten verdwijnen. Een deel van het geld is bestemd voor boeren die vrijwillig willen stoppen, en een deel is voor compensatie van boeren in de buurt van kwetsbaar natuurgebied.

Een groot stikstofoverschot is niet goed voor het milieu. In gebieden als de Veluwe en de Peel worden kwetsbare planten bedreigd door het stikstofoverschot. Dat komt omdat bijvoorbeeld brandnetels, bepaalde grassen en braamstruiken heel snel groeien door stikstof, en daardoor andere beplanting verdringen. Ook heeft dit grote gevolgen voor insecten en het bodemleven. 

Reacties boerensector wisselend

Vanwege deze grote impact op de biodiversiteit, moet de stikstofuitstoot omlaag. Het nieuwe coalitieakkoord kan rekenen op wisselende reacties. LTO Nederland vindt dat het akkoord een basis legt "die vertrouwen wekt", en kan leiden tot "constructieve samenwerking".

De boerenorganisatie Agractie is kritisch op het akkoord, en schrijft: "De coalitie lijkt de agrarische sector perspectief te willen bieden, maar dat perspectief komt dan wel neer op krimp, krimp en nog eens krimp."

Het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, de vereniging van jonge boeren en tuinders, is wel positief, en spreekt van een "sterke inhoudelijke basis om jonge boeren en tuinders weer perspectief te bieden en het stikstofprobleem aan te pakken".

Zo herken je de gevolgen van stikstof in je eigen tuin:

Natuurorganisaties reageren eveneens wisselend. Natuur & Milieu en Greenpeace, dat vorig jaar een belangrijke rechtszaak over stikstof won van de Nederlandse Staat, zijn kritisch. Greenpeace noemt het een "enorme teleurstelling. Klimaat en natuur trekken weer aan het kortste eind."

De Vereniging Natuurmonumenten is positiever, en spreekt van een "hoopvol coalitieakkoord", dat op de dossiers stikstof, water en natuur een goede richting laat zien.

Mobilisation of the Environment, de organisatie van Johan Vollenbroek, is zeer negatief, en denkt dat de stikstofdoelen hiermee niet gehaald worden. Het MOB noemt het coalitieakkoord "rampzalig voor natuur én economie" en denkt dat de plannen betekenen dat Nederland tot na 2035 op het stikstofslot zal blijven zitten.

Het laatste economische nieuws lees je bij RTL Z.