Verlies van belangrijke olieklant India: hoe hard raakt dat Rusland?
Sinds de inval in Oekraïne in 2022 heeft het Rusland te maken met westerse sancties, waardoor het zijn olie nog maar moeilijk kwijt kan. India zag zijn kans schoon en bespaarde sindsdien miljarden dollars door goedkopere olie uit Rusland te kopen. Een doorn in het oog van Trump.
Maar gisteren bereikten de Indiase premier Narendra Modi en Trump een handelsakkoord dat dit moet oplossen. Als onderdeel van de deal stopt India met het invoeren van Russische olie, tenminste dat meldde Trump op Truth Social. Modi bevestigt dit niet in zijn X-bericht.
Serieuze problemen
Als de Russische inkomsten uit onder andere olie teruglopen kunnen er 'serieuze problemen' ontstaan, denkt Ruslandkenner en oprichter van kennisplatform Raam op Rusland Hubert Smeets. Toch verwacht hij niet dit het land op korte termijn opbreekt. Russische politici hebben volgens hem al vaker bewezen dat ze problemen kunnen verzwakken of omzeilen.
"Uit de Russische federale begroting gaat nu 40 procent naar defensie", zegt Smeets. Al plaatst hij wel een kanttekening: het bedrag kan ook hoger liggen, want een derde van de begroting is geheim. "Van die 40 procent wordt 25 procent gefinancierd uit de verkoop van olie en aardgas. Dat is een substantieel deel."
VS dreigt met heffingen voor landen die olie aan Cuba verkopen: 'Situatie steeds benarder'
Mocht Trump de waarheid spreken, dan verliest Rusland een belangrijke koper van zijn olie. Dan blijven China en een paar kleine landen over. "Trump wil Rusland dwarszitten", zegt Lucia van Geuns, energie-expert bij Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). Al vraagt zij zich wel af of het ook daadwerkelijk zo'n vaart zal lopen. "India is erg afhankelijk van die goedkope olie uit Rusland."
Smeets ziet de situatie als een 'serieuze dreiging' voor Rusland op de korte termijn. "Egypte lijkt de positie van India over te willen nemen, maar dat is natuurlijk een land van een hele andere omvang", zegt hij. Egypte heeft aanzienlijk minder inwoners dan India. Volgens de Rusland-kenner ligt Egypte ook nog eens een stuk minder gunstig om de olie naartoe te exporteren, wijzend op onder andere de spanningen in het Midden-Oosten.
Olie-inkomsten
De aankondiging komt bovenop het feit dat de Russische olie-inkomsten vorig jaar al met 22 procent daalden tot omgerekend zo'n 78,6 miljard euro, vergeleken met 2024, blijkt uit berekeningen van Bloomberg.
Volgens Smeets komen de gedaalde inkomsten niet alleen door lagere verkoopvolumes, maar ook door lagere prijzen. Hij wijst erop dat de kortingen op Russische olie toenemen als de verkoopmogelijkheden afnemen, bijvoorbeeld door westerse sancties.
1,8 miljoen slachtoffers in Oekraïne-oorlog: 'Sinds Tweede Wereldoorlog niet meer gezien'
Los van risico's wordt de olieprijs bepaald door vraag en aanbod, legt Van Geuns uit. "Op dit moment is er een overaanbod in de oliemarkt." Bij een groter aanbod daalt de prijs op de markt.
Ruslands lagere olie-inkomsten zorgen ervoor dat het begrotingstekort toeneemt. Dat gat moet dan worden opgevuld door bijvoorbeeld de belastingen te verhogen. Dat is ook al eens gebeurd, zegt Smeets. "Tot nu toe wordt bijna alles keurig betaald, maar de belastingschuld van burgers en bedrijven neemt wel toe. Dat kan voor problemen zorgen."
VS en India sluiten handelsakkoord, importheffingen omlaag
Ondanks alle obstakels lijkt de Russische economie er op het eerste gezicht helemaal niet zo slecht voor te staan, legt Smeets uit. "De inflatie en de rente van de centrale bank zijn net teruggebracht, de werkloosheid is zo goed als nul en de import van de producten gaat ongestoord door." Maar hij vraagt zich af hoe het plaatje eruit komt te zien als de oorlog met Oekraïne in rustiger vaarwater komt of stopt.
Zo moet de industrie dan weer overstappen van het produceren voor de oorlog naar produceren voor civiele doeleinden. Volgens Smeets zal dan blijken dat Rusland bijvoorbeeld achterligt wat betreft efficiëntie en productiviteit. Het land heeft daar de afgelopen jaren geen aandacht voor gehad. Al het geld werd in de oorlog gestoken.
Vrede
Ook de werkloosheid zal flink oplopen. De oorlog biedt namelijk een groot aantal banen die dan grotendeels wegvallen. Neem het grote aantal militairen dat meevecht. Zij komen thuis, een deel van hen waarschijnlijk met fysieke en mentale beperkingen. Verder geldt voor de lonen dat ze zullen dalen, omdat Rusland nu hoge lonen betaalt aan militairen.
Ondanks, of misschien juist wel dankzij, die sombere economische vooruitzichten verwacht Smeets niet dat de Russische president Vladimir Poetin snel vrede zal sluiten met Oekraïne. "Poetin wil helemaal geen deal. Hij wil een overwinning. Als er een enigszins rechtvaardige deal voor Oekraïne komt, kan hij dat in zijn eigen land moeilijk uitleggen."
Zoals hierboven uitgelegd zullen dan ook de economische gevolgen mogelijk zichtbaarder worden. "Dat kan politieke consequenties hebben", aldus Smeets.
Niet alleen India, ook de EU zegt van Russische olie (en gas) af te willen:
