EU sluit handelsdeal na handelsdeal: 'Belang ervan is toegenomen'
Een deal met de Mercosur-landen in Zuid-Amerika, een deal met India, en deze week een deal met Australië. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie sloot in de afgelopen maanden het ene na de andere grote vrijhandelsakkoord.
'Onderste uit de kan'
"Handelsverdragen zijn pogingen van landen om het onderste uit de kan te halen voor zichzelf", zegt Tristan Kohl, universitair hoofddocent internationale economie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
De landen die onderling een handelsakkoord sluiten, moeten wel concessies doen om allebei economisch voordelen te genieten van zo'n deal, legt Kohl uit. "Dus delen van je economie openstellen die afgeschermd waren. Dat doet jou pijn, maar doet de ander goed. En andersom."
EU en Australië bereiken na 8 jaar onderhandelen akkoord over vrijhandel en defensie: 'Relatie wordt steeds sterker'
Want elk land heeft eigen handelsregels, zoals bepaalde invoerheffingen en specifieke technische voorschriften en milieustandaarden voor producten. Met een verdrag willen ze die belemmeringen zoveel mogelijk wegnemen.
Voordat landen het onderling eens worden, kunnen er vele jaren voorbij gaan. In de gevallen van de EU en Mercosur-landen, India en Australië duurden de onderhandelingen respectievelijk ruim 25 jaar, bijna 20 jaar en 8 jaar. Maar dit jaar werden deze drie verdragen toch rap achter elkaar gesloten. Waarom kon dat nu wel?
Wereldhandel onder druk
André van Hoorn, hoogleraar internationale economie en handel aan de Radboud Universiteit Nijmegen, ziet dat door de geopolitieke onrust het belang van handelsakkoorden is toegenomen. "Het geeft landen een prikkel om nu eindelijk door te pakken. De voordelen zijn nog groter geworden", zegt hij.
Het feit dat Trump met handelsheffingen strooit, laat zien dat de VS zich niet langer houden aan de internationale handel volgens de regels van de Wereld Handel Organisatie (WTO). Het doel van de WTO is om handel zo 'gemakkelijk, voorspelbaar en vrij als mogelijk' te maken.
De EU is daarom op zoek naar nieuwe bondgenoten. Om onafhankelijker te worden van de VS, en ook van China. Andere landen delen die wens, wat nieuwe handelsdeal mogelijk maakt.
Volgens Kohl zijn sinds Trumps zelfverklaarde 'Liberation Day' (waarbij hij de eerste importheffingen aankondigde) de alarmbellen gaan luidden. "Verstandige landen reageren op de Amerikaanse bedreiging voor de wereldhandel door in versneld tempo handelsdeals met elkaar te sluiten."
Wat levert het op?
Het idee van handelsverdragen is dat het economisch voordeliger wordt om zaken met elkaar te doen, legt Kohl uit. Hij geeft als voorbeeld dat Europese importeurs goedkoper vlees uit Australië kunnen kopen, waardoor consumenten in Europa minder betalen voor vlees.
Ook moet het met een deal gemakkelijker worden om spullen te exporteren. Dat is voordelig voor Nederland als exportland, zegt hoogleraar Van Hoorn. Maar ook wijst hij op 'een kleine groep' verliezers. Zoals de Nederlandse vleesproducenten die ineens moeten concurreren met het goedkoper vlees uit Australië. "Sommige bedrijven gaan daardoor failliet. Of mensen verliezen hun baan", zegt Van Hoorn.
Waarom de EU en India nu (pas) een deal sluiten: 'Onder druk wordt alles vloeibaar'
Om een beeld te krijgen van wat een deal kan opbrengen: het akkoord tussen de EU en India levert beide landen een economisch voordeel van zo'n 0,12 tot 0,13 procent van het eigen bruto binnenlands product (bbp) op, stelt het Duitse onderzoeksbureau Kiel Institute.
Dat lijken geen grote percentages, maar voor handelsverdragen is dat niet ongebruikelijk, legt Kohl uit. Een snelle rekensom laat zien dat dit uitkomt op zo'n 21 miljard euro voor de EU.
Nog meer deals
Verder is het sluiten van verschillende grote handelsdeals vanuit Europees perspectief verstandig, omdat zo het risico van de afhankelijkheid van andere landen wordt gespreid, voegt Kohl nog toe.
Hij verwacht dat er de komende tijd nog wel meer handelsakkoorden tussen de EU en andere partijen op de rol staan. Zo lopen er onderhandelingen met Maleisië, Thailand, Filipijnen en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE).
Wakker liggen
Kohl en Van Hoorn denken niet dat de Amerikaanse president Donald Trump en de Chinese president Xi Jinping wakker liggen van de handelsverdragen die andere landen buiten hun om met elkaar hebben gesloten, of mogelijk nog gaan sluiten.
Zo werkt China al langere tijd aan zijn eigen handelsrelaties door de zogenoemde Nieuwe Zijderoute. Via snelwegen, spoorlijnen, pijpleidingen en havens wil het land de eigen economie beter verbinden met een deel van de rest van de wereld.
En de VS drijft onder Trump op zijn eigen manier handel met andere landen door eenzijdig macht af te dwingen middels handelsheffingen, aldus Kohl.
Trump mag er dan misschien niet van wakker liggen. Ondertussen handelen andere landen gewoon door en maken ze dat dus zelfs steeds gemakkelijker. Kohl: "Het is een signaal naar de VS: wij gaan met z'n allen wel door met vrijhandel."
Waarom we steeds meer 'Made in Australia' gaan zien. Je ziet het in deze video.
