Donald Pols weg bij Tata Steel om extreemrechts verleden: 'Ik ben er kapot van'

Donald Pols was net gisteren begonnen aan zijn nieuwe functie. Zijn vertrek bij Milieudefensie deed eerder al veel stof opwaaien. Milieudefensie laat in een verklaring weten anders dan Tata wel op de hoogte te zijn geweest van het verleden van Pols.

Pols sprak in 2021 met Marty Smits, toenmalig voorzitter van het bestuur van Milieudefensie, over zijn verleden. Van zijn 19de tot zijn 21ste was hij voorzitter van het Afrikaner Studente Front in Zuid-Afrika. Volgens verschillende bronnen is hij ook te zien in een video waarin een man de vlag in brand steekt van het ANC, de partij die in Zuid-Afrika tegen de apartheid streed:

Marty Smits, nu voorzitter van de Raad van Toezicht: "Donald heeft tijdens ons gesprek duidelijk op alle fronten afstand genomen van zijn verleden en spijt betuigd."

Uit het verhaal in NRC zou blijken dat Pols leiding gaf aan een extreemrechtse studentenbeweging die streed tegen het ANC in de tijd van de afschaffing van apartheid in dat land.

Tata Steel zegt in een verklaring: "De Raad van Bestuur van Tata Steel heeft vanochtend besloten om niet door te gaan met Donald Pols als Chief Sustainability Officer en Directeur Communicatie. De afgelopen dagen is gebleken dat er aanvullende informatie over zijn verleden bekend is geworden, informatie die ons heeft geraakt en die niet eerder met het bedrijf is gedeeld." 

"Ik schaam me"

"Ik ben er kapot van", zegt Donald Pols in een reactie tegen RTL Z. Hij erkent dat hij lid is geweest van een extreemrechtse groepering in Zuid-Afrika, maar zegt daar al lange tijd geleden afstand van te hebben genomen. 

"Ik schaam me voor de standpunten van toen. Maar dat doet geen afbreuk aan het feit dat ik er wel lid van ben geweest", aldus Pols.

Het lidmaatschap vond plaats tijdens zijn studententijd, en de ideeën die hij toen had, heeft hij al heel lang niet meer, zegt hij. "Het ging om een groepje van tussen de vijf en tien mensen, de NRC maakt dit te groot", zegt Pols. 

Pijnlijk verleden verzwegen

Pols verzweeg volgens een artikel in NRC 35 jaar een pijnlijk verleden. Geboren als witte Zuid-Afrikaan was hij betrokken bij het verzet tegen de afschaffing van de apartheid. Zelfs zijn kinderen en vrienden waren hier niet of nauwelijks van op de hoogte. 

In een interview met de krant, vorige week, zegt Pols: "Het is verwerpelijk gedrag, het waren foute standpunten, hele foute standpunten." Maar het ging volgens hem om een jongetje dat de weg kwijt was. "Er valt niets te rechtvaardigen, dat wil ik ook niet. Ik ben verantwoordelijk. Maar in niets ben ik de persoon die ik toen was."

De overstap naar Tata, vorige maand, leidde tot een mediastorm. De man die Milieudefensie leidde toen deze milieuorganisatie een historische overwinning in de rechtszaal boekte tegen Shell (al werd die uitspraak in Hoger Beroep herzien), vertrok nu naar de grootste vervuiler van Nederland. 

Apartheidsverleden

Het nieuws over het verleden van Pols in Zuid-Afrika is afkomstig van onderzoeker en historica Anne-Lot Hoek. Zij werkt aan een boek over het apartheidsverleden in Zuid-Afrika, en kwam er daardoor achter dat Pols betrokken is geweest bij het verzet tegen de afschaffing van de apartheid. Hij leidde op 19-jarige leeftijd een rechts-extremistische studentenbeweging, het Afrikaner Studente Front (ASF).

Deze ASF gebruikte ook nazistische symbolen, zoals de Odal-rune, die ook door de Duitse SS werd gebruikt. De groepering bepleitte een apart vaderland voor de witte Afrikaners, een bevolkingsgroep die afstamt van de eerste Europese kolonisten van Zuid-Afrika. Het anti-raciale ANC werd als groot gevaar gezien, en daarom werden bijeenkomsten met politici verstoord. Dat gebeurde ook met bijeenkomsten waarop ANC-leider Nelson Mandela sprak.

In april 1991 zei Donald Pols tegen een blad van de Nederduits gereformeerde kerk: "Dit is ons land, en we zullen niet toestaan dat het ons op zo'n dictatoriale manier wordt ontnomen. De enige manier om een bloedbad te voorkomen is om aan de Afrikaner een eigen vaderland te geven." 

Totaal andere wereld

Pols kwam als 21-jarige naar Nederland en ging in Maastricht studeren. De wereld daar was volledig anders dan wat hij gewend was. Hij was afkomstig van een boerderij op het platteland, met alleen zwarte werknemers. In het aartsconservatieve milieu was religie alles, en popmuziek fout, de tv des duivels. Alles draaide om de kerk. 

Op de basisschool van Pols waren zwarte kinderen niet welkom, en ook niet op de middelbare school. Witte mensen waren de baas, en superieur. Het was een compleet andere tijd, met een totaal andere cultuur. Maar, zegt Pols: "Ik kan en wil niets vergoelijken. Ik kijk met enorm veel schaamte op deze periode terug.”

Gevraagd waarom Pols niet eerder publiekelijk afstand heeft genomen, zegt hij: "Met de kennis van nu had ik er eerder iets mee moeten doen. Maar aan wie moest ik verantwoording afleggen toen ik 25 was? Ik was een nobody. Jullie beoordelen mij vanuit wie ik nu ben, een invloedrijke Nederlander. Maar het heeft dertig jaar geduurd om daar te komen. Dat gebeurde geleidelijk."