OM vervolgt Tata: staalproducent zou opzettelijk vervuilen en werken zonder vergunningen
De staalfabrikant uit IJmuiden wordt verder verdacht van het schenden van de zorgplicht. Zo zou Tata onvoldoende onderhoud uitvoeren, werken zonder vergunning en incidenten met rauwe kooks niet melden.
Kooks komen voort uit verhitte steenkool en zijn nodig voor de productie van staal. Rauwe of ongare kooks ontstaan als de steenkool onvoldoende verhit is. Dit veroorzaakt extra luchtverontreiniging.
De vervuiling en de (gezondheids)schade die Tata daardoor toebrengt aan de omgeving, hebben ertoe geleid dat het bedrijf onder een vergrootglas ligt en dat juridische stappen worden ondernomen.
Alleen bedrijf gedagvaard
Op dit moment wordt alleen Tata Steel zelf gedagvaard. Individuele leidinggevenden en bestuurders blijven (nu nog) buiten schot. Er wordt wel gekeken of zij ook nog persoonlijk strafbaar zijn.
"Het OM heeft besloten om het bedrijf nu al te dagvaarden om voortgang in de strafzaak te houden. Het kan nog enige tijd in beslag nemen voordat het OM verdere mededelingen kan doen over het tweede deel van het onderzoek naar mogelijk betrokken personen", schrijft het OM in een persbericht.
Gedwongen sluiting dreigt voor vervuilende kooksfabrieken Tata: 'Structurele overschrijdingen'
Tata schrijft in een reactie dat de dagvaarding het bedrijf 'bijzonder raakt'. In de reactie van Tata wordt vrij gedetailleerd ingegaan op het ontstaan van ongare kooks.
Het komt erop neer dat Tata vindt dat het "bij een industrieel productieproces op deze schaal, het technisch onvermijdelijk is dat incidenteel een kooks niet volledig gaart, waardoor voor het voorkomen van ongare kooks nooit een absolute garantie kan worden gegeven". Daarna wordt er gestrooid met cijfers. Tata noemt de verwijten 'in de kern' onterecht.
'Ongelijfelijk blij'
Ficq is 'ongelofelijk blij' met het besluit van het OM. "Op de eerste plaats voor mijn cliënten, maar ook voor de leefomgeving. Het is een signaal richting vervuilers die denken dat het publieke domein van hen is. Dat is dus niet zo", zegt ze tegen RTL Z. Volgens haar kan laks omspringen met de gezondheid van bewoners, bedrijven duur komen te staan.
Ze denkt dat bedrijven zoals Tata installaties stil moeten zetten als de rechter meegaat met het OM. Dit is echter nog niet zeker. "Een vervolgingsbeslissing betekent niet automatisch dat er bij de rechter een veroordeling volgt", benadrukt ze nog maar eens.
Als het OM later ook overgaat tot persoonlijke vervolging, kunnen er gevangenisstraffen volgen. Maar zover is het dus nog niet.
Het Openbaar Ministerie startte in 2022 een strafrechtelijk onderzoek naar Tata Steel IJmuiden. Dit onderzoek volgde op een aangifte van Ficq namens meer dan 800 omwonenden van het bedrijf.
Complexe zaak
Na de start van dit onderzoek bleef het even stil. Daarom stuurde de stichting Frisse Wind vorig jaar namens 12 stichtingen en meer dan 1500 omwonenden een brandbrief naar het OM. Daarin werd opgeroepen tot meer openheid van zaken en een snellere voortgang van het onderzoek.
Het OM kwam snel met een schriftelijke reactie en wilde duidelijk maken hoe belangrijk zorgvuldigheid is. "Het strafrechtelijk onderzoek is omvangrijk, technisch van aard en juridisch complex", werd er vorig jaar geschreven.
Tussentijds inhoudelijk communiceren over de voortgang was daarbij niet mogelijk, aldus het OM destijds. "Openbare uitlatingen kunnen het onderzoek schaden of vertragen."
Op dit moment, ruim een jaar later, ligt er dus een dagvaarding. Het OM schrijft nu dat het strafrechtelijk onderzoek genoeg aanknopingspunten biedt om de zaak voor te leggen bij de rechtbank.
Actiegroep sleept Staat voor rechter om miljarden Tata Steel
Op 20 november 2026 staat een eerste regiezitting bij de rechtbank Amsterdam gepland. Het Openbaar Ministerie zal dan bekend maken wat Tata Steel precies ten laste wordt gelegd.
Frisse Wind noemt het 'buitengewoon zorgelijk' dat deze stap van het OM nodig is, maar vindt goed dat het gebeurt. "Dat het onderzoek maar liefst 4 jaar heeft geduurd geeft aan dat er heel zorgvuldig is gekeken naar de feiten."
Er speelt meer rondom Tata
Naast de strafzaak speelt er nog veel meer rondom Tata. Zo wordt er een dezer weken ook een uitspraak verwacht van het kort geding over een miljardensubsidie die Tata mogelijk krijgt van de Nederlandse staat. De actiegroep Gezondheid op 1 spande hierom een zaak aan tegenover de staat.
Verder is er gedoe rondom vergunningen en sluiting van fabrieken. Ook loopt er een massaclaim van omwonenden tegen Tata Steel. Vervuiling is de grote gemene deler bij alle issues.
110 euro per Nederlander in Tata stoppen: ja of nee?
