Omwonenden van Tata hebben grotere kans op ernstige gezondheidsklachten

Het onderzoek is gedaan door het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (Nivel). Urgenda en de stichting Gezondheid op 1 zijn de opdrachtgevers. Deze laatste stichting presenteert het onderzoek als de grootste gezondheidsverkenning voor de regio IJmond tot nu toe.

De resultaten uit het onderzoek volgen op het Tata-nieuws van vanochtend. Toen werd duidelijk dat de staalproducent wordt vervolgd door het Openbaar Ministerie. Tata Steel wordt verdacht van meerdere strafbare feiten, waaronder het opzettelijk en illegaal uitstoten van schadelijke stoffen.

Last van longen, hart en maag

De schadelijke uitstoot van het bedrijf is ook in het Nivel-onderzoek het leidende thema. "We hebben vanuit het Nivel eerder onderzoek gedaan naar gezondheidsrisico's in industriegebieden, waaronder ook IJmond", legt Nivel-onderzoeker Michel Dückers uit. "Dan kijk je in patiëntgegevens van huisartsen of bepaalde klachten vaker voorkomen." 

En dat blijkt inderdaad zo te zijn als het gaat over longaandoeningen, hart- en vaatziekten en maag- en darmklachten. "Dat laat zien dat de nabijheid van dat industriegebied er wel toe lijkt te doen", zegt Dückers. De onderzoekers zijn daarbij niet over een nacht ijs gegaan. "We hebben ook rekening gehouden met de leefstijl van mensen. Of er sprake is van overgewicht, alcohol- of middelengebruik."

Naast longkankermedicatie wordt in de regio ook meer pijnstilling voorgeschreven. Verder worden inwoners vaker doorverwezen naar specialistische zorg. Bij bewoners die binnen een straal van 2 kilometer van Tata wonen, komen COPD en bronchiëctasieën (longschade door chronische ontstekingen) vaker voor. Logischerwijs worden zij ook vaker doorverwezen naar de longarts.

Kinderen en ouderen lopen nog meer risico, valt te lezen in het onderzoek. Kinderen hebben vaker last van bloedarmoede, diarree en oogontsteking en ouderen (65-plussers) hebben vaker longkanker, bronchiëctasieën, hartritmestoornissen en TIA's dan mensen in de buurt van andere industrie-gebieden.

Het Nivel analyseerde 40.000 patiëntendossiers uit de IJmond over het jaar 2024, en vergeleek deze met 197.000 dossiers uit controlegebieden. Alle resultaten zijn statistisch gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht, nicotinegebruik, overgewicht en obesitas. Mochten IJmond-bewoners dus een ongezondere leefstijl hebben, dan is daar rekening mee gehouden.

Industrieterrein 

Overigens wordt de naam Tata niet expliciet genoemd in het onderzoek. Er wordt gesproken over het grootste industrieterrein in de regio IJmond. Daarnaast wordt beschreven dat de regio ook wordt blootgesteld aan vervuiling door bijvoorbeeld transport (auto- en vrachtverkeer, lucht- en scheepvaart). 

Toch lijkt de aanwezigheid van Tata een grote factor. Ook omdat met verschillende soorten gebieden in Nederland een vergelijking is gemaakt. "Wat opvalt als je het vergelijkt met het platteland of zware industriegebieden is dat sommige risico's zeker vaker voorkomen in IJmond", zegt Dückers.

Steeds een vergelijkbaar beeld

De afgelopen twintig jaar zijn drie studies gedaan naar de gezondheid van de IJmond-regio. Steeds komt een vergelijkbaar beeld naar voren, zien de onderzoekers: inwoners van de IJmond lopen een grotere kans op bepaalde ziektes en gezondheidsklachten dan op andere plekken in Nederland.

Naast het onderzoek en de eerdergenoemde strafzaak is er nog veel meer te doen rondom Tata. Zo wordt deze weken ook een uitspraak verwacht van het kort geding over een miljardensubsidie die het bedrijf mogelijk krijgt van de Nederlandse staat. De actiegroep Gezondheid op 1 spande hierom een zaak tegen de staat aan.

Verder is er gedoe rondom vergunningen en sluiting van fabrieken. Ook loopt er een massaclaim van omwonenden tegen Tata Steel. Vervuiling is de grote gemene deler bij alle issues.