Stevige kritiek op Rijkswaterstaat: 'Kiest te snel voor nieuw asfalt'

Pas vaker preventief onderhoud toe. Dat is wat meerdere partijen uit de asfaltbranche adviseren aan de overheidsdienst die zorgt voor het onderhoud en veiligheid van onze hoofdwegen. 

"De focus ligt te veel op het vernieuwen van asfalt", zegt Anthon Tolboom van Latexfalt, een bedrijf dat zich onder meer bezighoudt met het onderhoud van asfalt. "En dat is zonde in een tijd waarin Rijkswaterstaat ook veel andere infrastructuur, zoals bruggen en viaducten, moet vervangen." 

Tolboom pleit voor wat in de branche levensduurverlengend onderhoud (LVO) wordt genoemd. In het kader hiervan kan er volgens hem (veel) vaker gebruikgemaakt worden van een zogenoemde verjongingscrème, een middel dat ervoor zorgt dat een weg langer meekan.

Tolboom ziet zich gesteund door Sieger Dijkstra (eigenaar van ESHA, een bedrijf in levensduurverlengende producten voor asfalt) en Ralph Venema van het Asfalt Kennis Centrum (AKC, dat namens bedrijven onderzoek doet en bezig is met innovaties). Ook zij zijn voorstander van verjongingsmiddelen en zien dat Rijkswaterstaat innovaties maar moeizaam omarmt. De woorden 'traag' en 'log' vallen. 

Reactie Rijkswaterstaat 

Rijkswaterstaat past nieuwe technieken en innovaties pas toe nadat de werking in de praktijk voldoende is bewezen, zegt de organisatie tegen RTL Z. "Het aantonen van de veiligheid van een innovatie kan langere tijd duren. En Rijkswaterstaat moet zorgvuldig omgaan met de veiligheid van de weggebruikers."

Desondanks denken drie heren uit de sector dat het anders kan. Werkzaamheden aan snelwegen zijn nu een hele operatie, zien ze. Naast de flinke voorbereidingen met het nodige papierwerk wordt een weg vaak dagenlang (en bijvoorbeeld meerdere weekenden) afgezet. "Preventief onderhoud is veel goedkoper, duurzamer en voorkomt verkeershinder", zegt Tolboom. 

WC-eend

"Tuurlijk is het wij van WC-eend", geeft collega Dijkstra toe, aangezien zijn bedrijf er baat bij heeft als er wordt gekozen voor levensduurverlengend onderhoud. Toch komen de klachten volgens hem van meerdere kanten binnen de branche. "Vergelijk het met kozijnen: die verf je, waardoor ze langer meegaan. Je wacht niet tot ze verrot zijn, om ze daarna gelijk te vervangen." 

De kritische houding van Venema is opvallender, want de bij AKC aangesloten bedrijven verdienen ook geld aan het aanleggen van nieuw asfalt. Desondanks mengt hij zich in de discussie en benadrukt hij meermaals dat Rijkswaterstaat enorm moet verduurzamen de komende jaren. Innovaties helpen daarbij, betoogt hij.

Venema heeft het niet alleen over verjongingscrème, maar ook over Warm Mix Asfalt. Dat is asfalt dat onder lagere temperaturen wordt gemaakt, wat beter voor het milieu is. 

Bij deze 'innovatie', die volgens hem ook al decennialang oud is, ziet Venema hetzelfde gebeuren als bij de verjongingscrème. Een Rijkswaterstaat dat 'uiterst sloom' opereert en bepaalde ambities vooral met de mond belijdt.

'Neem verjonging serieus'

Hoogleraar Katarina Varveri (TU Delft) doet al jaren onderzoek naar veroudering van asfalt en zegt dat verjongingsmiddelen 'serieus genomen' moeten worden. Volgens haar is bewezen dat ze zorgen voor 'een aanzienlijke levensduurverlenging voor een relatief beperkte ingreep'. 

"Ik zou verjonging echter niet presenteren als een universele oplossing en eenvoudigweg stellen dat het meer moet worden toegepast", nuanceert ze. Het draait volgens haar om 'timing'. Verjongingscrèmes kunnen dus niet op elk moment worden ingezet. Ook zijn er verschillende soorten middelen, mede hierdoor moet de dosering volgens haar 'zorgvuldig worden afgestemd'. 

Ze snapt daarom dat Rijkswaterstaat voorzichtig is. "Tegelijkertijd begrijp ik ook het standpunt van de industrie dat de overgang van onderzoek naar daadwerkelijke toepassing soms traag verloopt. Naar mijn mening is er ruimte voor verbetering in de implementatie van nieuwe technologieën."

Niet in elke situatie

Dat bepaalde vernieuwingen werken, lijkt Rijkswaterstaat wel in te zien. De organisatie past dit jaar bijvoorbeeld verjongingscrème toe op 'een aantal wegvakken' op de A1, A28 en A67. Volgens de asfalt-deskundigen kan het echter op meer plekken. 

Rijkswaterstaat is daar zelf niet zo zeker van. LVO met verjongingsmiddelen is volgens de woordvoerder 'een belangrijk belangrijk instrument in de gereedschapskist, maar niet in elke situatie de meeste passende maatregel'. De organisatie gebruikt hiervoor dezelfde argumenten als Ververi. 

Verjongingsmiddelen werken vooral goed op ZOAB-asfalt dat ouder is dan zeven jaar, stelt Rijkswaterstaat. Verder moet het bijvoorbeeld droog en niet te koud zijn.

Belgische toestanden

Dat geld een issue is voor Rijkswaterstaat bleek in juni. Toen werd bekend dat het groot onderhoud aan wegen in Noord-Nederland komend jaar en in 2028 wordt geschrapt. Verantwoordelijk minister Vincent Karremans benadrukte onlangs in een Kamerbrief dat er 'scherpe keuzes' gemaakt moeten worden. 

De problemen lijken in het hele land te spelen. De gedeputeerde van de provincie Brabant waarschuwde eerder bij vaksite Binnenlands Bestuur voor 'Belgische toestanden' op de Nederlandse wegen. 

Rijkswaterstaat, dat voor geld afhankelijk is van de overheid, gaf vorig jaar 7,9 miljard euro uit. De kosten voor de organisatie zullen de komende jaren verder stijgen. 

"De onderhouds- en vervangingsopgave van Rijkswaterstaat is groter dan de middelen die beschikbaar zijn", zegt de organisatie tegen RTL Z. Van het geld dat Rijkswaterstaat uitgeeft, worden niet alleen snelwegen onderhouden, maar bijvoorbeeld ook waterwegen (sluizen en stuwen), 24 tunnels en ruim 2400 bruggen en viaducten. 

Oude infrastructuur 

Het helpt voor Rijkswaterstaat niet dat veel oude infrastructuur nu dringend aan vervanging of grootschalig onderhoud toe is. De recente sluiting van de Merwedebrug voor vrachtverkeer is een voorbeeld van de infrastructuur-problemen.

Waar Tolboom, Dijkstra en Venema juist pleiten voor minder ingrijpende werkzaamheden, verwacht Rijkswaterstaat dat het tegenovergestelde gaat gebeuren. "De planning van de werkzaamheden is een enorme puzzel die steeds complexer wordt", aldus de organisatie.