Eén vergeten scan bij de zelfscankassa kan je nu 242 euro kosten
Je kent ze wel, bordjes in een winkel of supermarkt waarop staat dat winkeldieven 181 euro (vanaf vandaag dus 242 euro) betalen. Het is overigens formeel geen boete, maar een schadevergoeding, voor de tijd die winkeliers kwijt zijn met het afhandelen van de diefstal.
Maar wanneer is er sprake van winkeldiefstal? Want je kunt ook iets vergeten te scannen bij de zelfscankassa. Zoals eerder dit jaar een verstrooide hoogleraar gebeurde. Vier vragen.
1. Is het winkeldiefstal als ik een product vergeet te scannen?
Het uitgangspunt is duidelijk: je mag niet iets meenemen zonder daarvoor te betalen. Maar het hangt wel van de omstandigheden af of sprake is van winkeldiefstal, vertelt Robin Joppen, advocaat bij Cleerdin & Hamer advocaten. Mensen vergeten wel eens wat te scannen, zegt zij. "Dan is het niet meteen winkeldiefstal."
Waarom juist jij gecontroleerd wordt bij de zelfscankassa (of niet)
Bij het afrekenen wordt op het scherm in de winkel gevraagd of je alle producten hebt gescand. Als je dan klikt op 'doorgaan' en je hebt niet alles gescand, dan zit je in principe fout. Maar om van diefstal te kunnen spreken, is de intentie van belang. Met andere woorden: neem je iets per ongeluk of expres mee zonder te betalen? Of iets een ongelukje is of bewust, dat is vaak wel lastig te bepalen.
2. Hoe kun je aantonen dat je vergeten bent te scannen?
Iedereen kan zeggen dat hij of zij vergeten is om iets te scannen. Aan de hand van de specifieke omstandigheden zal dan moeten blijken of dat aannemelijk is, zegt Joppen. Zoals het aantal producten dat niet is gescand en wat de prijs is van die producten.
Als je een komkommer niet hebt gescand, maar wel voor 30 euro aan andere boodschappen, dan is dat heel wat anders dan als je voor honderden euro's in je winkelwagen hebt, maar voor slechts 10 euro aan producten hebt gescand, legt ze uit. En het is dan aannemelijker dat je een klein product over het hoofd ziet en niet scant, dan een groot pak wasmiddel, aldus Joppen.
Winkelverbod voor hoogleraar na fouten met zelfscanner: 'Voelde me een crimineel'
Uit de camerabeelden kan ook worden afgeleid dat je mogelijk wat bent vergeten te scannen. Zo kun je even zijn afgeleid, bijvoorbeeld als je kind wegloopt en je deze snel moet terughalen.
3. Kan een winkel ook nog de politie er bij halen?
Een schadevergoeding en aangifte doen bij de politie staan los van elkaar. Schadevergoeding is, zoals gezegd, om de geleden schade voor de winkelier te vergoeden. De organisatie die zo'n schadevergoeding namens veel winkels en supermarkten int is SODA. Dit is geen overheidsinstantie en kan dus geen boete opleggen
Jarenlang bedrag niet verhoogd
Sinds 2012 is de schadevergoeding vastgesteld op181 euro, maar in de tussentijd werd door inflatie zo'n beetje alles duurder. Behalve deze schadevergoeding. Nu wordt het bedrag verhoogd. Want een schadevergoeding betalen van 181 euro voelt nu minder heftig dan 14 jaar geleden en de afschrikwekkende werking was dus in de loop van de tijd minder geworden, aldus SODA.
Marianne (63) uren in de cel na foutje bij zelfscankassa
De winkel kan ook nog aangifte doen bij de politie. Deze kan besluiten niets met een aangifte te doen, bijvoorbeeld als er op dat moment ernstiger zaken zijn en het om een zeer klein bedrag gaat, aldus Joppen.
Uiteindelijk is het, indien er aangifte is gedaan, aan de officier van justitie om te besluiten of je moet voorkomen, zegt zij. Deze kan alsnog besluiten er geen zaak van te maken, bijvoorbeeld als er onvoldoende bewijs is.
4. Fout of geen fout: moet je altijd betalen?
In de meeste gevallen die Joppen kent waar mensen boetes moesten betalen, gaat het om mensen die naar buiten gaan met volle karren en maar weinig producten hebben gescand bij de zelfscankassa, zegt zij.
Het zal vaak gebeuren dat een klant gewoon dat ene product dat niet is gescand alsnog betaalt en vervolgens naar huis kan, besluit Joppen. Dus zonder dat er 181 euro wordt betaald en zonder dat er aangifte wordt gedaan bij de politie.
Eerder sprak RTL Nieuws met Daan, die vertelde dat hij weleens een product steelt. Waarom hij dat doet, vertelt hij in deze video:
