Brussel wil Europees verbod op sociale media voor kinderen onder 13 jaar
Dat heeft Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zojuist bekendgemaakt in haar jaarlijkse State of the Union-toespraak. De regels zijn onderdeel van een concreet voorstel voor een leeftijdsverbod voor sociale media dat de Commissie morgen presenteert, de zogenoemde EU Kids Act.
Kinderen spenderen volgens Von der Leyen vier tot zes uur per dag op schermen en apps die zijn ontworpen om 'te blijven scrollen' en die zorgen voor angst, slapeloosheid en online pestgedrag. "Ze houden onze kinderen gevangen en nemen hun jeugd weg." Volgens de voorzitter is het 'aan ons' om de regels te bepalen, en niet aan de bedrijven die de diensten maken.
Verschillende leeftijden
Daarom komt Brussel nu met de langverwachte regels, die zijn toegespitst op verschillende leeftijden. Tot 13 jaar moet een verbod gaan gelden, en tot 15 jaar mag je geen persoonlijk account aanmaken. "Dat is aan de ouder die ook toeziet op het gebruik", zei Von der Leyen. Bij dat gebruik geldt ook een tijdslimiet.
Advies aan kabinet: minimumleeftijd sociale media kan, maar controle blijft groot probleem
Brussel wil daarnaast ook dat een 'veilig design' leidend wordt bij sociale media voor kinderen tot 18 jaar. Dat houdt volgens haar in dat de diensten geen verslavende elementen mogen bevatten en er ook niet zomaar foto’s mogen worden gebruikt voor het trainen van kunstmatige intelligentie. De bewijslast dat een dienst veilig is, ligt bovendien bij bedrijven zoals Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram, en niet bij de gebruiker of diens ouders.
Uiteindelijk zijn de verslavende elementen in sociale media schadelijk voor alle gebruikers, zegt de voorzitter. Daarom hoopt de Europese Commissie in de herfst met plannen te komen die ook volwassenen moeten beschermen. "Genoeg is genoeg", aldus Von der Leyen, die haar aankondigingen onder luid applaus van het parlement doet.
Veel landen werken aan een socialmediaverbod, maar hoe check je de leeftijd?
De discussie over een verbod op sociale media voor kinderen loopt al langer in de EU én daarbuiten. In onder meer Frankrijk, Spanje, Griekenland en Oostenrijk werd al gewerkt aan een leeftijdsgrens voor toegang tot de diensten. Ook Nederland keek naar de opties, maar pleitte uiteindelijk voor gezamenlijke Europese regels.
Australië kwam vorig jaar als eerste land ter wereld met zo'n leefijdsgrens. Maar het verbod bleek in de praktijk lastig uitvoerbaar, zo schreven we eerder. Want hoe controleer je of een gebruiker oud genoeg is of niet? De regels bleken in Australië nog weinig effect te sorteren. Brussel liet eerder dit jaar weten met een eigen app te willen komen die de leeftijdscontrole kan doen, niet alleen voor sociale media maar ook op andere websites
Eén tot vijf uur per dag bezig met sociale media
Uit onderzoek van kennisinstituut Trimbos instituut blijkt dat de meeste sociale media een leeftijdsgrens van 13 jaar hanteren, maar dat desondanks bekend is dat ook jongere kinderen er gebruik van maken. 5 procent van de Nederlandse kinderen van 7-9 jaar waren in 2024 één tot vijf uur per dag bezig met sociale media. Voor kinderen tussen de 10 en 12 ligt dat percentage op bijna 20 procent.
Volgens het Financieele Dagblad, die een deel van de Kids Act al inzag, zal een dergelijke tool met name worden ingezet bij nieuwe accounts. Landen zouden ook andere tools mogen gebruiken. Voor bestaande accounts gelden bovendien minder strenge regels. Bedrijven die moeten voldoen aan de regels van de Digital Services Act, zoals Instagram en TikTok, moeten volgens de krant een plan indienen bij de Commissie over hoe ze aan de Kids Act gaan voldoen.
Belangrijk voor sociaal leven
Ontwikkelingspsycholoog Wouter van den Bos noemt het positief dat er regels komen voor verschillende leeftijdsgroepen, en dat jongeren tegelijkertijd geen 'belangrijke rechten' worden ontzegd. "Sociale media zijn belangrijk voor ons sociale leven, zeker voor jongeren. Ze bieden bovendien toegang tot informatie. Jongeren moeten er uiteindelijk mee leren omgaan, al zal het lastig worden om hun leeftijd daadwerkelijk goed te controleren."
De regels gaan overigens niet alleen gelden voor Instagram of Snapchat, maar bijvoorbeeld ook voor AI-bedrijven zoals ChatGPT, of de makers van spellen zoals Roblox. Uiteindelijk is volgens Van den Bos leidend dat dit soort diensten een sociaal element hebben. Je kunt er bijvoorbeeld chatten met wildvreemden. En daarop worden de regels van Europa meer en meer toegespitst.
De jeugd zelf is nog terughoudend over een verbod op sociale media voor onder de 15 jaar, bekijk dat hier:
