Nieuwe regels moeten leven van varkens, koeien en kippen verbeteren: 'Teken van beschaving'

Varkens moeten voldoende daglicht krijgen, het houden van plofkippen wordt aan banden gelegd en alle koeien moeten in de toekomst nog hun hoorns hebben. Het is een greep uit de nieuwe verplichtingen die de komende jaren gaan gelden. 

Veel boeren zetten volgens staatssecretaris Erkens al 'een heleboel stappen', maar volgens de bewindspersoon zijn er 'ook hekkensluiters die daar onvoldoende aan doen'. "Dit zal ervoor zorgen dat we die stap gaan maken met elkaar", zegt hij tegen RTL Nieuws. 

Het uitgangspunt is volgens het kabinet dat het systeem voortaan wordt aangepast aan het dier, in plaats van het dier aan het systeem. Daar wordt in Den Haag al lang over gesproken, ook het vorige kabinet werkte aan dit pakket.

'Niet het onmogelijke vragen'

Toch betekent het niet dat dierenwelzijn áltijd op een staat. In sommige gevallen is gekozen voor minder verregaande regels, dan op basis van wetenschappelijke inzichten over dierenwelzijn wenselijk zou zijn. Het moet ook uitvoerbaar zijn, zegt Erkens daarover. Volgens de staatssecretaris is van belang 'dat we niet het onmogelijke vragen van veehouders'.

Daarom duurt het ook nog vele jaren voordat een aantal maatregelen van kracht gaat. Het verbod op aanbindstallen bijvoorbeeld, dat zijn stallen waarin koeien naast elkaar met een ketting worden vastgebonden, komt er niet eerder dan 2040, in conceptplannen was dat nog 2035.

Volgens het kabinet is die tijd nodig omdat nieuwe stallen een flinke investering zijn, waar bovendien een vergunning voor nodig is. "Dat is ook nog heel complex", aldus Erkens, vanwege de stikstofcrisis. "Als je op dat moment als ondernemer nog geen vergunning krijgt, gaan we je ook niet houden aan het onmogelijke."

Ook bestaande koloniehokken voor kippen, waarin de vogels met tientallen bij elkaar in een hok zitten, verdwijnen in 2035. Het verbod op nieuwbouw gaat in 2028 in.

Trots op eigen product

Voor lang niet alle boeren zullen de nieuwe maatregelen direct even ingrijpend zijn. De sector maakte de afgelopen jaren zelf al afspraken met onder meer de Dierenbescherming, en legde deze vast in een convenant. Alleen is dit op basis van vrijwilligheid, deze regels gaan voor iedereen gelden.

Stijgende kosten en zo ook stijgende prijzen lijken daarbij onvermijdelijk. Alleen al omdat veehouders straks meer ruimte aan hun dieren moeten geven, waardoor de productie per bedrijf eerder zal afnemen.

Toch denkt Erkens dat hij de consument kan overtuigen om in de supermarkt voor Nederlandse vlees te kiezen, ook als dat duurder is. 

"Als je kijkt naar Frankrijk zie je dat ze in de supermarkt producten hebben met een mooi Frans vlaggetje erop. Mensen kopen het omdat ze trots zijn op dat wat hun land produceert. Gezien ons grote hart van dieren in dit land, hoop ik ook dat veel consumenten dat Nederlandse product kopen, omdat het gewoon kwalitatief beter is en er het dierenwelzijn veel beter borgt."

Initiatiefwet Partij voor de Dieren

Partij voor de Dieren laat al weten niet tevreden te zijn met de keuzes van het kabinet en daarom presenteert de partij vandaag een eigen initiatiefwet. Die gaat volgens Tweede Kamerlid Esther Ouwehand juridisch verder, met ook maatregelen die gelden voor alle andere dieren, waaronder geiten, schapen, eenden, konijnen en kalkoenen.

Ook Varkens in Nood is uiterst kritisch. Volgens de dierenorganisatie is het kabinet 'door de knieën gegaan voor de lobby van de agro-industrie'. Zo wijst directeur Frederieke Schouten op het feit dat er geen verplichtingen komen voor weidegang of buitenlucht. "Als de Tweede Kamer deze wet niet serieus verbetert, dan zullen tot na 2040 nog honderden miljoenen dieren met gevoel, bewustzijn en intelligentie in ons land een akelig rotleven krijgen."

"Ik snap dat een deel van de samenleving zal zeggen: 'Het mocht nog sneller en het moest ambitieuzer", aldus Erkens. "En een ander deel zal zeggen: 'Het is ook best wel veel wat er van ons gevraagd wordt'.

De staatssecretaris stuurt zijn plannen nu eerst naar de Tweede Kamer om te kijken of partijen nog aanpassingen verlangen. Al zal er niet over het pakket gestemd hoeven worden. De eerste regels moeten in 2028 ingaan.