Kwart Nederlanders bezuinigt op gas en stroom door oorlog, meerderheid wil hulp van overheid

Het IEA sprak gisteren van een grote energiecrisis door de oorlog in het Midden-Oosten. Daarom moet er gedragsverandering komen volgens de organisatie die informeert en coördineert op het gebied van energie. Nederland is een van de 32 lidstaten. Het Nederlandse kabinet reageerde terughoudend op de adviezen. 

De adviezen 

Verlaag snelheidslimieten op snelwegen met minstens 10 kilometer per uur, staat onder meer in de gisteren gepubliceerde lijst met adviezen. Verder moet autodelen en het gebruik van openbaar vervoer gestimuleerd worden. Net als thuiswerken en in de keuken overschakelen op een elektrische kookplaat.

Verder zouden overheden kunnen nadenken over nummerplaatrotatieschema's waarbij niet alle auto's in een stad tegelijk op de weg mogen.

"Zoals we in 2022 hebben gezien, kunnen overheden ingrijpen met maatregelen om consumenten te helpen met hun energierekeningen tijdens prijsstijgingen. Echter, de financiële middelen zijn beperkt, en het is cruciaal dat de maatregelen gericht zijn op degenen die het het meest nodig hebben", wordt in het rapport in het bijzonder aangestipt.

Meer dan helft van de deelnemers (55 procent) aan het RTL Nieuwspanel vindt dat de Nederlandse overheid nu al maatregelen moeten nemen, 39 procent vindt dat er pas financiële maatregelen moeten komen als de hoge prijzen langer aanhouden.

Andere landen 

De Italiaanse regering kwam eerder deze week al wel met een pakket maatregelen om gezinnen en bedrijven te helpen. Onderdeel daarvan is het verlagen van de accijnzen op brandstoffen. De Griekse regering kondigde vorige week maatregelen aan om te voorkomen dat oliehandelaren over de rug van consumenten profiteren van de gestegen prijzen.

In Spanje komt de regering met een steunpakket van vijf miljard euro, werd gisteren duidelijk. Het gaat onder meer om een verlaging van de belasting op elektriciteit. De maatregelen bestaan ook uit financiële hulp voor kwetsbare huishoudens. Daarnaast wil de coalitie onder leiding van de socialistische premier Pedro Sánchez tijdelijk de huren bevriezen. Daarvoor is nog wel goedkeuring van het parlement nodig

Nederland

Het Nederlandse kabinet vindt de maatregelen die het Internationaal Energieagentschap (IEA) voorstelt om olie en gas te besparen vooral voor veel andere landen relevant. Dit zei premier Rob Jetten gisteren. Hij zegt dat Nederland de afgelopen jaren al veel aan energiebesparing heeft gedaan en nu beter is voorbereid dan andere delen van wereld. 

Ministers Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) en Thierry Aartsen (Werk en Participatie) reageerden gisteren op de adviezen van het IEA: 

Het kabinet wil eerst weten of de prijsstijgingen blijvend of kortstondig zijn. Tegelijkertijd denkt de premier dat het probleem niet heel snel zal zijn opgelost, nu naast scheepvaartroutes ook bijvoorbeeld raffinaderijen onder vuur liggen. "Ook als de oorlog vandaag zou stoppen is het niet zo dat de energievoorziening morgen weer helemaal op gang komt."

Forse maatregelen behoren wel tot de opties, zei premier Jetten. Maar die moeten dan wel gericht zijn op de mensen en bedrijven die het hardst hulp nodig hebben. Anders is het volgens hem 'zonde' van het belastinggeld dat eraan wordt besteed.

(Lang) niet iedereen heeft steun nodig

53 procent van de deelnemer aan het RTL Nieuwspanel zegt geen steun nodig te hebben vanwege deze prijsstijgingen. Daarbovenop geeft nog 38 procent aan dat steun pas nodig is als ze langer aanhouden. Slechts 4 procent heeft nu al hulp nodig. 

Een steeds groter wordende groep Nederlanders ziet gas uit Groningen als een oplossing voor de problemen. Sinds september is het aantal mensen dat vindt dat de gasboringen hervat moeten worden, gestegen van 34 naar 43 procent. De overgrote meerderheid (82 procent) vindt wel dat de putten opengehouden moeten worden voor extreme noodgevallen.

Bij mensen die moeilijk rondkomen ziet het RTL Nieuwspanel wel meer draagvlak voor het openen van de gaskraan in Groningen (57 procent). JA21 wil in de wet vastleggen dat de gasvoorraad uit het Groningenveld als 'strategische reserve' achter de hand wordt gehouden. Het plan van deze partij kan nog niet rekenen op een meerderheid in de Kamer. 

Zelf nadenken

Eerder deze week werd al bekend dat bijna 6 op de 10 automobilisten (58 procent) al geprobeerd hebben te bezuinigen op benzine sinds het begin van de oorlog, 42 procent nog niet. 

Mensen die bezuinigen doen dat vooral door goedkopere tankstations te zoeken, maar ook door minder te reizen of voor andere vervoersmiddelen te kiezen. Jetten gaat niet al te enthousiast in op de door IEA geopperde maatregelen. Hij denkt dat 'Nederlanders ook heel goed zelf kunnen nadenken' over hoe zij om moeten gaan met de 'bizarre prijzen' aan de pomp.