Steeds meer mensen bang om te bellen: 'Je lichaam denkt dat er gevaar is'

Geen tegenzin

Volgens Klaver gaat angst voor bellen een stuk verder dan 'gewoon geen zin hebben'. "Wanneer iemand tegenzin heeft, gaat het voornamelijk om gemak. Bijvoorbeeld omdat appen sneller is, of beter uitkomt. Wanneer er sprake is van angst zullen mensen echt een fysieke reactie ervaren. Denk bijvoorbeeld aan een hartslag die omhooggaat, trillen, of je ademhaling die versnelt. Dat heb je bij ‘gewone tegenzin’ niet."

Ze legt uit dat de reactie die bellen voor sommige mensen oproept te vergelijken is met het gevoel dat er gevaar is. "Iedereen kent het gevoel van een dreiging wel, bijvoorbeeld als er een auto net iets te hard op je af lijkt te komen. Dat angstige, paniekerige gevoel is wat mensen met belangst ook ervaren. Je lichaam denkt dan dat er gevaar is."

Spanning van telefoongesprek

De manier waarop we tegenwoordig communiceren is volgens Klaver een belangrijke oorzaak van belangst. "Het lijkt een beetje een generatieverschil. Omdat we heel veel andere manieren van communicatie hebben, zoals WhatsApp, zijn we ook gewoon minder gewend om te bellen." Ze vertelt dat het vooral onder Gen Z (1997-2012) en Millennials (1981-1996) speelt, al komt het ook wel eens voor bij de oudere generaties.

De psycholoog noemt bellen een soort 'liveoptreden'. "In een telefoongesprek wordt er van je verwacht dat je direct reageert. Dat kan spanning met zich meebrengen", legt ze uit. Waarom dit dan enger is dan een gesprek in het echt? "Tijdens het bellen is er geen non-verbale communicatie, waar je normaal signalen kunt opvangen."

Volgens de psycholoog is voornamelijk de aanloop naar het telefoongesprek vaak zwaar. "De spanning vooraf is vaak het hoogst, dat noemen we anticipatieangst. Mensen bedenken dan allerlei scenario’s van wat er mis kan gaan. Vervolgens valt het gesprek zelf vaak mee, waardoor de spanning tijdens het gesprek afneemt."

Om die reden zijn de onverwachte telefoontjes vaak nog het minst spannend, volgens Klaver. "Omdat je dan van tevoren geen tijd hebt om er lang tegenop te zien."

Angst overwinnen

De psycholoog legt uit dat het niet per definitie een groot probleem is wanneer je last hebt van belangst. "Maar op het moment dat het je dagelijks functioneren belemmert, dan zou ik het wel een probleem noemen", vertelt ze. "Denk bijvoorbeeld aan dat je je werk niet goed kunt uitvoeren, omdat je moet bellen." 

Hoe je van je belangst afkomt? "Het is misschien een beetje lullig, maar gewoon door te bellen", vertelt ze. Toch betekent dat niet dat je jezelf direct in het diepe hoeft te gooien. Langzaam opbouwen kan juist helpen. Volgens Klaver is het voor iedereen anders, maar heeft ze wel een paar tips die mogelijk zouden kunnen werken.

De oplossing ligt volgens Klaver in het blootstellen aan je angst. "Juist datgene wat je spannend vindt, moet je opzoeken. Hoe meer je iets vermijdt, hoe groter de angst zal worden. Door vaker die stap te zetten en het tóch te doen, leert je brein dat er geen gevaar in deze handeling schuilt."

Tijdens het gesprek kan het ook helpen om in beweging te blijven. "Het kan fijn zijn om een beetje te ijsberen, dus rondjes te lopen", noemt de psycholoog. "Waarschijnlijk is je adrenaline wat hoger. Beweging helpt dan om dat er een beetje uit te krijgen."

Pizza bestellen

Een goede eerste stap om je belangst te verminderen is om te beginnen met voorspelbare gesprekken. "Gesprekken met een duidelijke structuur", benoemt ze. "Bestel bijvoorbeeld een pizza, tijdens zo’n gesprek weet je precies waar je aan toe bent. Op deze manier kun je oefenen om te bellen op een toegankelijke manier. Je weet precies waar je aan toe bent, wat een gevoel van controle geeft."

Daarnaast komt het volgens Klaver vaak voor dat mensen met belangst telefoontjes uitstellen. "Dit werkt averechts", zegt ze. "We hebben de neiging om dingen die we spannend of niet leuk vinden, uit te stellen. Maar beter is het om dat niet te doen. De spanning vóór het bellen is namelijk vaak veel groter dan tijdens het telefoontje zelf. Ik zou dan ook willen aanraden om het vooral zo snel mogelijk te doen."

Voorbereiding

Daarnaast kan het helpen om een telefoontje tot op zekere hoogte voor te bereiden. Op die manier heb je volgens Klaver een klein beetje controle. "Je kunt eventueel wat kernwoorden opschrijven. Bijvoorbeeld onderwerpen die je écht moet bespreken. Maar sla daar niet in door. Ik zou het niet aanraden om een heel script uit te schrijven, want vaak kan een gesprek toch net iets anders lopen. Dit zorgt alleen maar voor meer stress", legt ze uit.

"Ik hoop dat mensen uiteindelijk ook zonder deze 'tools' kunnen bellen, zodat ze het succes niet toeschrijven aan hun voorbereiding, maar meer aan zichzelf. Mensen kunnen namelijk meer dan ze denken. Voorbereidingen kunnen helpen om stappen in de goede richting te maken, maar dit ‘veiligheidsgedrag’ kan hand in hand gaan met vermijding. En dat is iets waar ik voor zou willen waken."

Tot slot benadrukt Klaver dat het belangrijk is om niet te streng voor jezelf te zijn. "Het is helemaal niet gek als je bellen spannend vindt. Hier hebben veel meer mensen last van dan je denkt. Onthoud vooral dat dat angstige gevoel niet betekent dat er echt gevaar is. Zie het als een alarmsysteem dat iets te scherp staat afgesteld. Door de angst stap voor stap aan te gaan, kun je dat systeem als het ware trainen."