Wie koopt er online medicijnen? Nieuw onderzoek moet verborgen groep in beeld brengen

Het Trimbos wil achterhalen hoe groot deze groep is en waarom mensen online hun medicatie kopen. Het Erasmus MC onderzoekt zowel levende als overleden mensen die medicijnen zonder recept hebben gebruikt. Uit dat onderzoek en de meldingen bij de Spoedeisende Hulp (SEH) blijkt dat de gezondheidsproblemen van de betrokken mensen uiteenlopen. 

"We zien bij de SEH's mensen met diverse problemen binnenkomen. Het lastige is vaak dat die problemen niet altijd direct herkend worden", zegt toxicoloog Corine Bethlehem.

Vooral het gebruik van zogeheten designerdrugs valt op. Daarbij gaat het volgens Bethlehem vaak niet om recreatief gebruik. "Het is niet om te trippen, maar om rustig te worden, te ontspannen en te kunnen slapen." Ook andere middelen, zoals pijnstillers, worden veel gebruikt als vorm van zelfmedicatie.

Ook Sabrina bestelde online onder andere pijnstilling, voor de rugpijn die ze had vanwege een dubbele hernia. In deze video vertelt haar moeder hoe dat uiteindelijk misging: 

Veelkoppig monster

De toxicoloog noemt de handel in online medicijnen een 'veelkoppig monster'. Dat komt onder andere doordat er veel geld te verdienen valt met de medicijnen. Voor gebruikers is de drempel vaak laag omdat de middelen makkelijk verkrijgbaar zijn en dus zeer toegankelijk.

"Het tragische is dat het mensen zijn die niet naar de huisarts (durven) gaan of niet krijgen wat ze willen ." Daardoor blijven onderliggende klachten vaak onbehandeld en kunnen de gevolgen ernstig worden, omdat mensen niet de juiste zorg krijgen.

Het Trimbos deed eerder al onderzoek naar het online aanbod van deze middelen, maar er is volgens het instituut nog geen helder beeld van wie de mensen zijn die hiervan gebruikmaken en waarom ze dit doen.

Het Trimbos wil kijken hoe deze gebruikers weer terug naar de reguliere zorg kunnen worden begeleid. "Maar het kan ook zijn dat het om mensen gaat die geen vertrouwen hebben in de zorg", zegt een woordvoerder. Het Trimbos voert dit onderzoek uit in opdracht van minister van Volksgezondheid Sophie Hermans.

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) maakt zich ook zorgen om de toenemende verkoop van illegale en vervalste medicijnen online. "Medicijnen die je koopt bij je apotheek of een officiële website, zijn altijd streng beoordeeld op werkzaamheid, veiligheid en kwaliteit. Dat is niet voor niets. Producten die niet aan de eisen voldoen kunnen ernstige gezondheidsschade aanrichten", zegt een woordvoerder.

Onverwachte bijwerkingen

Het gevaar van online medicijnen bestellen is volgens de woordvoerder dat je niet weet wat je koopt. "Het kan maar zo zijn dat je illegale medicijnen krijgt, zonder dat je het weet. Je loopt risico dat het medicijn niet werkt, of dat er stoffen in zitten die er niet in horen. Je kunt onverwachte bijwerkingen krijgen of wisselwerking met andere medicijnen die je gebruikt."

Bovendien is er geen toezicht van een arts of apotheker, die je kan behoeden voor ongewenste effecten. Het advies van het CBG is dan ook om medicijnen alleen bij je eigen apotheek te halen of bij een officiële, geregistreerde website. "Alleen dan kun je erop vertrouwen dat je ook krijgt wat er op de verpakking staat, met de juiste stof, in de juiste sterkte."

Kwetsbare groep in beeld krijgen

Toxicoloog Bethlehem vreest dat de gevolgen de komende jaren steeds zichtbaarder zullen worden. "Ik voorspel dat over vijf jaar deze mensen de psychiatrie overspoelen, want de problemen worden alleen maar erger."

Bij overlijdensonderzoek blijkt vaak dat psychiatrische problematiek een rol speelt. Daarom pleit Bethlehem ervoor om deze kwetsbare groep eerder in beeld te krijgen. "In de overlijdensgevallen zien wij mensen met psychiatrische problemen. Die wil je eruit vissen en ervoor zorgen dat ze naar de dokter komen."

RTL Nieuws ging eerder undercover om te zien hoe gemakkelijk je Ozempic kunt kopen op de zwarte markt. Bekijk hier hoe ze dat deden: