Natuurbranden grijpen om zich heen, maar Nederland is nog steeds niet goed voorbereid
Het is geen grote verrassing voor deskundigen dat er steeds meer natuurbranden voorkomen op Nederlandse grond. "Door klimaatverandering zijn hier steeds meer branden", zegt Jack Mikkers, lid van het Veiligheidsberaad, het samenwerkingsverband tussen alle 25 veiligheidsregio's in ons land. "De toekomst is gisteren al begonnen. We zitten nu in de fase die we voorspeld hebben, maar we hebben eigenlijk nog geen goede antwoorden."
Week met natuurbranden
Afgelopen week werd Nederland op verschillende plekken geteisterd door natuurbranden. Zo ontstond er een grote brand in de duinen bij het Zuid-Hollandse Ouddorp. Bij het blussen raakte een brandweerman gewond.
Bij Venray woedde dagenlang een grote natuurbrand, waarbij een gebied ter grootte van ongeveer 140 voetbalvelden in lichterlaaie stond. Onder meer een camping met zeker 300 vakantiegangers moest worden ontruimd.
In heel Nederland geldt een verhoogd natuurbrandrisico. Campings en vakantieparken in bosrijk gebied willen wel brandveiliger worden, maar natuurwetgeving zit die veiligheidsmaatregelen in de weg:
Jelmer Dam is landelijk regisseur natuurbrandbeheersing voor Brandweer Nederland. Hij zag dat de bestrijding van de brand in Venray ging op een manier zoals vaak gebeurt in Nederland; namelijk niet vanuit een landelijk overkoepelend plan. In Nederland zijn er 25 veiligheidsregio's die veelal los van elkaar opereren. "Er is op dit moment wel een landelijk actiecentrum actief, maar dat moet vanuit de vrijwilligheid van de veiligheidsregio's komen. We hebben geen mandaat", zegt Dam.
'Maatregelen om te voorkomen'
Voor een betere bestrijding is meer samenwerking hard nodig, ziet Mikkers. "We hebben specialistische kennis, andere capaciteiten en ander materieel nodig. Dat is een grote investering", zegt Mikkers. Maar de beste bestrijding? "Dat is dat het niet gebeurt. We moeten aan de voorkant maatregelen nemen om de kans op een grote brand te voorkomen."
Zo wijst Mikkers erop dat campings of verzorgingstehuizen vaak dicht bij de natuur worden geplaatst. "Je wil natuurlijk een mooi uitzicht, en de schoonheid van het landschap zien. Maar de vraag is of dat zo handig is. Een ontruiming van zo'n plek heeft heel veel gevolgen. Bovendien ben je er veel tijd aan kwijt, terwijl je eigenlijk bezig wil zijn met het doven van de brand."
Risico op bosbranden kruipt steeds dichter naar Nederland toe; gevaar bijna verdubbeld
Bij de inrichting van de natuur zelf moet volgens Mikkers ook meer rekening worden gehouden met het risico op brand. "Je kan bijvoorbeeld meer loofbomen plaatsen om te zorgen dat een brand niet uitbreidt." Naaldbomen bevatten veel hars, wat de uitbraak van een brand kan vergroten. "We zijn in het verleden vergeten loofbomen te plaatsen, en daar betalen we nu een beetje de prijs voor."
Tweede Kamer pleit voor centrale aanpak
Om zowel de bestrijding als het voorkomen van grote natuurbranden aan te pakken, is een landelijk plan en samenwerking met Den Haag nodig. Maar om dat te kunnen regelen, moet iemand 'met de hand op tafel slaan', zegt Dam. "Doordat dit een opkomend risico in Nederland is, en de aanpak uiterst complex is, neemt niemand direct verantwoordelijkheid."
Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het kabinet met het signaal aan de slag gaat, blijkt uit een rondgang van de politieke redactie van RTL Nieuws. "Natuurbranden beheersen mogen we niet overlaten aan toevalligheden", zegt Kamerlid Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66). Ook Laura Bromet (PRO) vindt de 'huidige aanpak onvoldoende'. "Maar heb vooral ook aandacht voor de oorzaken van natuurbranden, namelijk klimaatverandering." CDA-lid Jan Arie Koorevaar vindt het van belang dat Nederland zich voorbereid op meer natuurbranden, en gelooft dat 'landelijke regie daarbij effectief is'. Ook leden namens de VVD pleiten voor een centrale aanpak.
Wat doet rook van een natuurbrand met je lichaam? 'Niemand is immuun'
Mikkers stelt dat het Veiligheidsberaad en het kabinet moeten werken aan een plan zoals in Nederland ook de Deltawerken zijn geregeld, om nog beter met risico's om te gaan. "Ik pleit voor een deltaplan waarin we bekijken: wat vinden we wel en niet verantwoord?"
Aan zo'n plan wordt al wel gewerkt. In een reactie aan RTL Nieuws laat minister van Justitie en Veiligheid David van Weel weten op de hoogte te zijn. "De vraag of we dit voldoende hebben georganiseerd herken ik en ben ik over in gesprek met het Veiligheidsberaad."
Jetten: 'Zorgen terecht'
Volgens het ministerie wordt er samen met de veiligheidsregio's gewerkt aan een plan zodat branden in het hele land effectief bestreden kunnen worden. Zo liggen er al verschillende plannen op tafel. In het najaar wordt gekeken hoe er eventueel capaciteit kan worden vrijgemaakt.
Premier Rob Jetten zei bij de brand in Venray de zorgen rondom de huidige aanpak terecht te vinden. "Je moet heel goed rekening houden met hoeveel je tegelijk aankan. Wat hebben we met z'n allen hiervoor nodig? Daarvoor gaan we de komende weken in gesprek. Laten we naar de brandweerlieden luisteren wat zij nodig hebben."
