Hoe veilig is adaptieve cruisecontrol? 'Je moet er niet blindelings op vertrouwen'

Volgens een politiewoordvoerder blijkt uit het eerste onderzoeksresultaat dat cruisecontrol de aanleiding voor het ongeluk zou kunnen zijn geweest. "We hebben verschillende mensen daar gesproken en die geven aan dat de auto in cruisecontrol heeft gestaan en daarna van de weg is geraakt. De precieze oorzaak weten we nog niet."

Het is aannemelijk dat het om adaptieve cruisecontrol (ACC) gaat. Normale cruisecontrol laat je auto op een ingestelde snelheid rijden. Adaptieve cruisecontrol kan ook reageren op je voorganger en zelf gas geven en remmen. Het werkt daarvoor met camera's, sensoren en soms radar.

Voorligger uit beeld

Wat er precies met de auto in Berkel-Enschot is gebeurd, is nog onduidelijk. Verkeerspsycholoog Matthijs Dicke kan zich wel voorstellen hoe het bij een rotonde mis kan gaan.

"Er rijdt waarschijnlijk een auto voor je en het systeem reageert op de snelheid van de auto voor je." In de bocht van een rotonde kan die voorligger volgens Dicke voor de ACC uit beeld verdwijnen. De auto kan dan in de rotonde weer gaan optrekken naar de snelheid waarop de cruisecontrol staat ingesteld. "Dan kan die bijvoorbeeld opeens heel snel naar honderd willen."

Bij elektrische auto's met veel vermogen kan dat volgens Dicke een extra probleem zijn. "Die trekken heel hard op. Als bestuurder is het heel erg lastig om daarop te reageren." Al zou Dicke wel verwachten dat auto's met adaptieve cruisecontrol tegenwoordig met een rotonde overweg kunnen en dus ook zelf afremmen.

Te veel vertrouwen

Volgens Dicke worden dit soort systemen dan ook goed getest, maar zijn ze niet feilloos. Ook uit eerder onderzoek van verkeersinstituut SWOV blijkt dat de meeste rijhulpsystemen de verkeersveiligheid verbeteren, maar dat bij gewone en adaptieve cruisecontrol juist een hoger risico op ongelukken werd gezien.

Het risico ontstaat volgens de verkeerspsycholoog vooral 'als de bestuurder te veel vertrouwen in het systeem krijgt en niet zo goed meer oplet.'

Bijvoorbeeld als iemand erop vertrouwt dat het systeem ingrijpt wanneer er plotseling een file ontstaat, maar dat niet gebeurt. Andersom kan een systeem volgens Dicke ook onverwacht remmen omdat het iets voor een voertuig of obstakel aanziet.

Dat automobilisten niet altijd goed weten wat hun rijhulpsystemen kunnen, ziet branchevereniging BOVAG ook terug in onderzoek. Volgens de branchevereniging weten automobilisten lang niet altijd welke systemen in hun auto zitten en hoe die precies werken.

Volgens een BOVAG-woordvoerder wordt adaptieve cruisecontrol met name gebruikt op snelwegen en soms op lange provinciale wegen. Binnen de bebouwde kom adviseert hij om het systeem niet te gebruiken. "Binnen de bebouwde kom heb je constant te maken met rotondes, kruispunten, stoplichten, fietsers en voetgangers. Dan is cruisecontrol niet handig, dat gebruik je voor lange rechte stukken."

Ook is het volgens hem belangrijk om de sensoren, camera's en radar van de auto schoon te houden. "Voor het goed functioneren van dit soort systemen zijn ze afhankelijk van radarsystemen, camera's, sensoren en dergelijke. Die functioneren alleen naar behoren als ze ook schoon zijn."

En hoe slim de systemen ook worden, ze nemen het rijden niet over. "Het systeem is niet bedoeld om autonoom te rijden." Volgens de woordvoerder moet je daarom zelf goed blijven opletten en anticiperen.

Naar het ziekenhuis

De inzittenden van het ongeluk in het Brabantse Berkel-Enschot werden allebei met letsel per ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Volgens de politie waren ze op dat moment aanspreekbaar. 

In de Amerikaanse stad San Francisco zorgden zelfrijdende auto's vorig jaar voor flinke verkeerschaos. Door een stroomuitval raakten zelfrijdende taxi's op sommige plekken in de war, met als gevolg dat ze op kruispunten stil bleven staan: