Opruier of symbool van democratie in Hongkong: wie is Jimmy Lai?
Met de veroordeling van Lai sluit Hongkong een van de spraakmakendste rechtszaken van de afgelopen jaren af. De magnaat werd onder meer schuldig bevonden aan het publiceren van 'opruiende artikelen'.
Lai zelf had zich al lang voorbereid op dit scenario. Voor zijn arrestatie in 2021 zei hij herhaaldelijk dat hij bereid was de gevangenis in te gaan voor zijn idealen. In een interview met de BBC verklaarde hij destijds dat hij zelfs achter de tralies een 'betekenisvol leven' zou kunnen leiden.
Hoe Hongkong deze prominente activist de mond snoert: 'Een showproces'
Centraal in de zaak staan de publicaties in Lais krant Apple Daily. Volgens de Hongkongse autoriteiten wakkerde de krant protesten aan, met name die van 2019 tegen een voorgestelde uitleveringswet aan China.
De gevolgen waren groot. Apple Daily werd gedwongen te stoppen en meerdere medewerkers van de krant kregen gevangenisstraffen opgelegd. Daarmee verdween een van de meest gelezen en invloedrijke media van Hongkong.
Roland Smid, China-correspondent voor RTL Nieuws, wijst erop dat China de laatste jaren systematisch de teugels aangetrokken heeft in Hongkong. "Vrijheden die lang vanzelfsprekend leken in de stad, zijn helemaal weg. Naast mediabedrijven die moeten sluiten, zie je bijvoorbeeld ook studentenverenigingen die zichzelf op moeten heffen."
Lai waarschuwde daar al jaren voor en positioneerde zich openlijk als tegenstander van die ontwikkeling.
De protesten van 2019 waren een keerpunt. Op bevel van Peking voerde het stadsbestuur van Hongkong een nationale veiligheidswet in. Die wet maakte iedere vorm van oppositie onmogelijk. Alleen door de staat goedgekeurde 'patriotten' mogen nog zitting nemen in het stadsbestuur. Journalisten bewegen zich sindsdien op glad ijs.
Celstraffen voor 45 voorvechters democratie in Hongkong
Smid: "Dat Lai zich zou ontpoppen tot activist, stond niet altijd in de sterren geschreven. Nadat hij als 12-jarige verstopt in een vissersboot vanaf het Chinese vasteland in Hongkong arriveerde, stortte hij zich vooral op hard werken in de fabriek. Hier kwam hij op het idee om later zijn eigen kledingmerk te starten, wat hem een fortuin opleverde."
Tiananmen als breekpunt
Maar in de zomer van 1989 kwam voor Lai een omslagpunt. Op televisie zag hij hoe het Chinese leger de studentenprotesten op het Tiananmenplein hardhandig neersloeg. Hij besloot zijn rijkdom voortaan in te zetten voor democratie en vrijheid.
Al sinds hij vastzit, proberen buitenlandse regeringen druk uit te oefenen om Lai vrij te krijgen. De Britse premier Keir Starmer pleitte vorige week nog voor zijn vrijlating bij de Chinese president Xi Jinping.
Dit soort pogingen worden echter niet kansrijk ingeschat. Lai is nu een veroordeelde crimineel in de ogen van de autoriteiten, maar blijft voor zijn aanhangers een levend symbool van het verloren vrije Hongkong.
