Grote natuurbranden rukken op naar Noord-Europa: 'We zullen dit steeds vaker zien'

Ten zuiden van Parijs woedt sinds gisteren een grote natuurbrand in het bos van Fontainebleau. De brand heeft zich verspreid over ongeveer 800 hectare en wordt door de autoriteiten omschreven als ‘zeer heftig’  en van ‘uitzonderlijke omvang’. Zo'n 400 brandweerlieden proberen de brand onder controle te krijgen en omliggende dorpen te beschermen. 

Ook in Noord-Wales is een grote natuurbrand uitgeroepen tot een 'major incident'. Tegelijkertijd bestrijden brandweerlieden op meerdere plaatsen in Engeland en Wales natuurbranden tijdens een recordhittegolf.

'We zitten al midden in de toekomst'

Volgens Cathelijne Stoof, universitair hoofddocent in de vuurgeografie bij Wageningen University & Research, zijn deze branden geen uitzonderingen meer. "Veel mensen denken dat de grote natuurbranden iets van de toekomst zijn, maar we zitten er al middenin."

Volgens Stoof zullen ze in Noord- en Noordwest-Europa de komende jaren steeds vaker voorkomen. Waar natuurbranden in Nederland vroeger vooral in het voorjaar ontstonden, wanneer de vegetatie nog droog is en nog niet volledig groen, breidt de periode waarin we natuurbranden hebben zich uit. "Zomerbranden waren bij ons eigenlijk uniek. Maar door klimaatverandering wordt het droogteseizoen langer, en daarmee ook het natuurbrandseizoen."

Ook meteoroloog Maurice Middendorp van Buienradar ziet die ontwikkeling. Volgens hem leiden langere droge periodes, weinig neerslag en uitgedroogde natuur ertoe dat vegetatie steeds gemakkelijker vlam vat. Branden ontstaan vaak door menselijk handelen, maar de weersomstandigheden bepalen hoe snel een brand zich vervolgens ontwikkelt.

Geen 'vuurcultuur' 

Volgens Stoof ligt de grootste uitdaging niet alleen bij het veranderende klimaat, maar ook bij de manier waarop Noordwest-Europa is voorbereid op natuurbranden. "Wij hebben geen vuurcultuur meer."

Daarmee bedoelt ze dat landen als Nederland en Groot-Brittannië weinig ervaring hebben met natuurbranden. In Zuid-Europese landen, waar natuurbranden al decennialang voorkomen, zijn brandweerkorpsen, inwoners en overheden veel beter voorbereid.

"Daar heeft de brandweer effectieve methoden ontwikkeld om natuurbranden te bestrijden. Natuurbranden worden door specialistische aparte brandweer bestreden. Mensen zijn zich bewust van de risico's, het onderwerp komt terug in het onderwijs en er wordt veel data verzameld."

In Nederland worden natuurbranden volgens haar nog te vaak benaderd als een gewone gebouwbrand. "Hier wordt het niet door natuurbrandbrandweer gedaan, maar door urbane brandweer. Maar een natuurbrand verplaatst zich voortdurend, is heel anders dan een gebouwbrand. Daardoor zijn die methodes minder effectief."

Volgens Stoof krijgt natuurbrandbeheer bovendien nog onvoldoende aandacht in opleidingen en beleid.

Voorbereiden op een nieuw klimaat

Hoewel Nederland stappen zet om zich beter voor te bereiden, lopen sommige landen volgens Stoof al verder voorop. "Groot-Brittannië is op dit gebied verder dan wij. En in het zuiden van Frankrijk is veel kennis en ervaring aanwezig." Volgens haar is het belangrijk dat overheden én inwoners zich realiseren dat natuurbranden geen uitzonderlijk verschijnsel meer zijn.

"In de eerste plaats moeten mensen weten dat natuurbranden vaker zullen voorkomen. Dat vraagt om onderwijs en voorlichting." Daarnaast moeten natuurbranden volgens haar een vaste plek krijgen in het beleid. "Dat moet worden meegenomen in de ruimtelijke ordening en in het beheer van ons landschap."

Ook in het zuiden van Spanje, ten noordoosten van de badplaats Almería, zijn vorige week zeker twaalf mensen overleden door natuurbranden. Sommigen zijn teruggevonden in uitgebrande auto's. De autoriteiten regio Andalusië spreken van een 'ongekende tragedie'. Kijk maar: