Woede en grote protesten in Spanje over woningnood na uithuiszetting 87-jarige

Op een brancard werd de 87-jarige Maricarmen Abascal deze week haar appartement in Madrid uit gedragen. Op beelden op sociale media is te zien hoe de vrouw vervolgens wordt weggereden met een ambulance.

Demonstranten hadden zich voor haar deur verzameld om de uithuiszetting tegen te houden. De politie moest een aantal activisten uit het trappenhuis en het appartement verwijderen om bij de oude vrouw te komen.

Huur naar 2650 euro

De reden voor haar uitzetting was dat ze de huur niet meer kon betalen. Abascal woonde sinds 1956 in het pand op een geërfd contract van haar ouders voor 500 euro per maand. Investeringsmaatschappij Urbagestión kocht in 2018 het pand en verhoogde de huur naar 2650 euro, een bedrag dat de vrouw met haar pensioen van 1350 euro niet kon betalen.

Drie pogingen om haar uit te zetten werden door de rechter tegengehouden, maar het Spaanse Hooggerechtshof oordeelde dat het geërfde contract niet meer rechtsgeldig is en de verhuurder de huur dus mocht verhogen. 

Dat het deze keer wel lukte om haar uit te zetten, maakt haar ineens 'het symbool van de woningcrisis', zegt correspondent Richard Hogenkamp. "Bij een vergelijkbare zaak van een oudere vrouw in Barcelona bleef het nog betrekkelijk stil. Dat er nu protest uitbreekt, zegt alles over hoe de woede in Spanje is opgelopen." 

Want Spanje kampt met een woningtekort. De Spaanse nationale bank schat het huidige tekort op zo'n 750.000 woningen, een gat dat jaarlijks met nog eens 100.000 huizen groeit. "En dat is nog een conservatieve schatting", zegt Hogenkamp. "Er is lange tijd veel te weinig gebouwd." 

Nieuwe lading aan debat

De situatie van Maricarmen is eigenlijk 'eerder uitzondering dan regel', zegt Hogenkamp. Huurders zijn in Spanje volgens hem doorgaans goed beschermd. "Maar haar zaak raakt wel een gevoelige snaar, omdat mensen toch een soort acceptatie hadden ontwikkeld over de woningnood. Cijfers en aantallen blijven vaak abstract, maar dit beeld van een 87-jarige vrouw geeft natuurlijk een heel nieuwe lading aan het debat."

Het woningtekort wordt nog eens versterkt doordat de bevolking snel groeit, zeker in steden als Madrid en Barcelona. Sinds de coronapandemie zijn er zo'n 2 miljoen mensen uit Latijns-Amerika naar Spanje gekomen voor werk in de zorg, de bouw en het toerisme. "Werk dat de Spanjaarden zelf niet willen doen. Zij moeten allemaal een plek hebben om te wonen, maar daar is vooraf niet goed over nagedacht", zegt Hogenkamp. Ook toeristische appartementen drijven prijzen en tekorten op. 

Het resultaat is dat de huurprijzen in Madrid en Barcelona inmiddels op het niveau van Amsterdam of Utrecht liggen, legt hij uit. "Er is wel een groot verschil: de Spaanse salarissen zijn vele malen lager, dus het is niet te betalen voor de Spanjaarden." 

Verdubbeling van huurprijzen

De huurprijzen in Madrid zijn de afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld, schrijft de BBC op basis van cijfers van woningsite Idealista. Alleen al in het afgelopen jaar stegen de huren met 10 procent. Dit jaar vonden in heel Spanje al zo'n vierduizend huisuitzettingen zoals die van Maricarmen plaats, meldt The Guardian.

De woede van Spanjaarden richtte zich in Madrid niet enkel op de woning van de 87-jarige Abascal. Honderden demonstranten kwamen de afgelopen dagen bijeen rond het penthouse van de president van de regio Madrid, Isabel Ayuso van de rechtse partij Partido Popular. Het penthouse van 6,3 miljoen euro is controversieel omdat het gekocht werd door de Madrileense regering als 'tijdelijke werkruimte'.

'Ayuso een penthouse, wij een huisuitzetting'

"Het is geen slim gebaar", zegt Hogenkamp. "Zo'n luxe pand schiet verontwaardigde huurders in het verkeerde keelgat. Het is niet voor niets dat demonstranten juist daar voor de deur staan." Demonstranten droegen onder meer spandoeken met de tekst: 'Ayuso krijgt een penthouse, wij krijgen huisuitzettingen'. 

De VN-mensenrechtencommissie veroordeelde de uitzetting van de bejaarde vrouw en de Spaanse premier Pedro Sánchez noemde de situatie tijdens de VN-top in New York een 'sociale tragedie'. Sánchez wil een wet aannemen om uitzettingen moeilijker te maken. 

"Sánchez roept al acht jaar dat hij de woningcrisis gaat oplossen, maar het is net als in Nederland een heel complex dossier", nuanceert Hogenkamp de beloftes van de premier om het woningtekort te verkleinen. "Hij kan niet zomaar even een nieuwe wijk bouwen ten westen van Madrid." Niet alleen Sánchez worstelt met het huizendossier, ook eerdere regeringen deden onvoldoende om  het tekort aan te pakken door te investeren in huisvesting.

Maricarmen Abascal woont voorlopig bij haar neef. Tegen de Spaanse omroep RTVE noemde ze de investeringsmaatschappij die haar appartementencomplex opkocht 'onmenselijk' en 'alleen maar uit op winst'.