Kwart van de zzp'ers ziet onder huidige regels opdrachten verdwijnen

Dat blijkt uit een onderzoek van het RTL Nieuwspanel en RTL Z, in samenwerking met DeOndernemer, BusinessWise, BID, Stichting 155 en het Instituut voor het MKB, onder ruim 3.000 ondernemers.

"Door de ingewikkeldheid van de wet zijn veel opdrachtgevers extreem voorzichtig en snel geneigd om niet meer samen te werken", zegt zzp'er in de zorg Janco Verboom. Hij is de oprichter van Verboom Interim Management & Trainingen. Ook Verboom merkt dat de opdrachten schaarser worden. 

Sinds januari 2025 controleert de Belastingdienst strenger op schijnzelfstandigheid, onder de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA). Die wet geldt al sinds 2016. Maar tot die tijd werd er enkel steekproefsgewijs gekeken of ondernemers zich aan de regels hielden. 

Hoewel het nu dus de bedoeling is dat de fiscus strenger op schijnzelfstandigheid controleert, blijft handhaving op grote schaal nog altijd uit. Uit het panelonderzoek blijkt dat slechts 2 procent van de ondernemers is gecontroleerd sinds januari vorig jaar. 

Ondanks dat lage percentage, merkt 34 procent van de zzp'ers dat opdrachtgevers zich anders zijn gaan gedragen. Ook Verboom ziet zorgen bij opdrachtgevers als het gaat om het inhuren van zzp'ers. 

Niet gek, vindt hij. "De wet is de wet. Als ondernemer moet je een keuze maken: ga ik conform de wet mijn werkzaamheden inrichten of wachten tot je op je vingers wordt getikt."

Ondernemers met personeel hebben hun beleid aangepast: 12 procent huurt minder zzp'ers in, 7 procent verkort de duur van de opdrachten, 7 procent doet meer checks en administratie. En één op de vijf ondernemers die zzp'ers inhuurt of inhuurde, stopt met de opdrachten of verlengt deze niet.

Verboom ziet veel voorzichtigheid bij opdrachtgevers. "Ze willen de opdrachten nu in een zo duidelijk mogelijke vorm gieten, benadrukken dat het om tijdelijke overeenkomsten gaat en extra goed controleren of zzp'ers wel de juiste papieren hebben."

Verder blijkt uit het panelonderzoek dat 11 procent van de zzp'ers een baan aangeboden krijgt en 9 procent moet werken via bijvoorbeeld detacheringsbureaus. In dat laatste geval ben je in dienst van een bureau en word je zo ingezet bij verschillende opdrachtgevers. 

"Voor sommige zzp'ers was de situatie zo ingewikkeld dat ze dat maar in loondienst gingen", zegt Verboom. In beide gevallen verandert de verhouding tussen zzp'er en opdrachtgever. "Je vrijheid wordt ingeperkt."

Veel zzp'ers veranderen niets  

Tegelijkertijd heeft 61 procent van de zzp'ers niets aangepast. Deze zelfstandigen overwegen ook niet om dat te doen. Het gaat hier vooral om zzp'ers die voor meerdere opdrachtgevers werken. Maar ook van de zelfstandigen die voor één opdrachtgever werken, heeft 45 procent nog niets gewijzigd op werkgebied.

Er zijn wel zelfstandigen die hun manier van werken aanpassen vanwege de handhaving van de wet. Een derde van hen heeft al iets aan de eigen werkzaamheden veranderd of overweegt dat te doen. 

Stoppen of loondienst

Van de zzp'ers denkt 12 procent erover na om te stoppen of in loondienst te gaan. In 2025 nam het aantal zzp'ers met 62 duizend af, deels omdat relatief veel verdergingen als werknemer, meldde het CBS vorige week.

Verboom wilde niet stoppen als zzp'er, maar besloot wel zijn werkzaamheden aan te passen. "Ik heb mijn bedrijfsstructuur omgezet van een eenmanszaak naar een bv, ben mijn pensioen gaan regelen en ben gaan zorgen voor meer inkomstenbronnen uit verschillende hoeken." 

Nieuwe coalitie

Verboom is geen tegenstander van de Wet DBA. "Het dwingt mensen om echt te ondernemen", zegt hij. Maar volgens hem is het vooral belangrijk dat er meer duidelijkheid komt, bijvoorbeeld over wie bij het aangaan van een samenwerking welke risico's draagt: de zzp'er of de opdrachtgever? 

Het aanstaande kabinet wil een nieuwe zzp-wet. Hiervoor wil het de conceptwet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR) opsplitsen. 

Er komt een apart 'rechtsvermoeden van werknemerschap' voor zzp'ers met een lager uurtarief, waardoor die makkelijker aanspraak maken op werknemersrechten. Het overige deel van de VBAR wordt vervangen door een nieuwe wet: de Zelfstandigenwet.