Heetste zomer ooit gemeten in West-Europa
Dat meldt de Europese klimaatorganisatie Copernicus. De gemiddelde temperatuur in West-Europa lag maar liefst 2,5 graden hoger dan het gemiddelde over de periode 1991 – 2020. Ook was deze zomer extreem droog: overal in Europa waren (en soms zijn) de waterstanden in grote rivieren zeer laag.
In grote delen van Europa was sprake van "zeer sterke hittestress". Dat wil zeggen dat er door de hitte gezondheidsklachten kunnen ontstaan, omdat mensen door de hoge temperaturen en luchtvochtigheid hun eigen lichaamstemperatuur niet meer goed kunnen reguleren.
Gevoelstemperatuur van 38 graden
De gevolgen van hittestress zijn uiteenlopend van je alleen akelig voelen door bijvoorbeeld beginnende uitdroging, tot ernstige klachten waarbij mensen zelfs voortijdig kunnen overlijden.
"Tegen het einde van het seizoen werd 52 procent van het continent blootgesteld aan omstandigheden die op zijn minst als 'zeer sterk' werden aangemerkt, wat overeenkomt met gevoelstemperaturen van 38 graden Celsius of meer", stelt Copernicus vast. Ook in Nederland was er flinke oversterfte als gevolg van de hitte.
Eerste grote hittegolf al in mei
In het hele Europese continent was het de op twee na warmste zomer ooit gemeten, aldus Copernicus. Al in mei ontstond de eerste grote hittegolf, die vooral grote delen van West-Europa trof. In veel Europese landen bleef het de hele zomer uitzonderlijk warm. Al jaren is Europa het snelst opwarmende continent.
Waarom Europa sneller opwarmt dan andere continenten, zie je in deze video die we eerder maakten:
Opvallend is dat de warmte zich uitstrekte tot ver buiten de normale zomermaanden juni, juli en augustus. Ook in mei en september waren er dagen waarop warmterecords werden gebroken.
Opeenstapeling extremen
Volgens Samantha Burgess, directeur van het ECMWF (het Europese Centrum voor weersverwachtingen op de middellange termijn) was er deze zomer een opeenstapeling van extreme weersomstandigheden.
"Een recordaantal dagen met hittestress, wijdverspreide droge omstandigheden, uitzonderlijk lage rivierdebieten (de hoeveelheid water die per seconde door de rivier stroomt, red) en ongewoon warme zeewatertemperaturen deden zich gelijktijdig voor in grote delen van het continent."
Huidige hitte heeft duidelijke link met klimaatverandering
De gevolgen zijn veel groter dan alleen het breken van temperatuurrecords, zegt Burgess. De warmte had invloed op de beschikbaarheid van water, energiesystemen, vervoer, ecosystemen en de menselijke gezondheid.
Risico’s nauw verbonden
"Naarmate het klimaat verder opwarmt, onderstrepen dit soort gebeurtenissen hoe belangrijk het is dat we veerkracht opbouwen tegen klimaatrisico’s die steeds nauwer met elkaar verbonden zijn", aldus Burgess.
In veel grote rivieren waren de waterstanden recordlaag, of bijna recordlaag. Bijvoorbeeld in de Rijn, de Donau, de Po, de Loire, de Rhône en de Seine. Vrachtvervoer door de scheepvaart had hier ernstig onder te lijden. Ook waren er problemen met het koelen van kernreactoren, de opwekking van stroom met waterkracht en de beschikbaarheid van zoet water.
Hete zomer blijkt desastreus voor Zwitserse gletsjers: 20 procent ijs verdwenen in vijf jaar
Niet alleen de lucht was warm, ook het zeewater. Er werden zeer hoge zeewatertemperaturen gemeten langs een groot deel van de Atlantische kust en in grote delen van de Middellandse Zee. Door warm zeewater kan aangrenzend kustgebied nog heter worden; ook kan het zorgen dat nachten minder afkoelen en de luchtvochtigheid hoger wordt.
Bosbranden zorgen voor extra uitstoot
De hitte en droogte zorgden ook voor veel bosbranden in Europa. Het verbrande gebied in de Europese Unie was begin september bijna twee keer zo groot als het gemiddelde voor die tijd van het jaar in de periode 2006-2025.
Dit kwam vooral door bijzonder grote branden in Spanje en Frankrijk. Naast schade, evacuaties en gevolgen voor de natuur leiden bosbranden ironisch genoeg ook tot extra uitstoot van broeikasgassen, en dus voor extra opwarming van de aarde.
De uitstoot door natuurbranden in Europa behoorde aan het eind van de zomer tot de top 10 van hoogste waarden sinds het begin van de metingen in 2003. Miljoenen mensen werden daardoor volgens Copernicus blootgesteld aan gevaarlijke niveaus van luchtverontreiniging.
