'Hoe kan dit?' Oogarts verbaasd over unieke operatie die blinde Italiaanse vrouw weer laat zien
"Het is zeer uitzonderlijk", beaamt Camiel Boon, oogarts en hoogleraar oogheelkunde aan Amsterdam UMC en Leids Universitair Medisch Centrum. 'Maar het is ook een unieke casus."
De 67-jarige Elena raakte vijf jaar geleden volledig blind door een verkeersongeval. De oogzenuw van haar linkeroog raakte daarbij volledig beschadigd. Met haar rechteroog kon ze ook niet meer zien door maculadegeneratie en schade aan het netvlies en hoornvlies.
Maculadegeneratie uitgelegd
Bij maculadegeneratie slijt de macula, het centrale deel van het netvlies waarmee je scherp ziet en details herkent. "De macula is extreem belangrijk voor je dagelijks functioneren", zegt Boon.
Julia (8) wordt blind, maar wil daarvoor nog één ding gezien hebben
"Sommige vormen van maculadegeneratie kunnen we behandelen met bijvoorbeeld injecties, maar voor andere bestaat geen goede behandeling." Hij voegt eraan toe: "Het is de meest voorkomende onomkeerbare oogziekte in Nederland."
Operatie van zes uur
Toch bleek Elena te kunnen worden geholpen. Tijdens de zes uur durende operatie verwijderden artsen van het Molinette Ziekenhuis in Turijn het hoornvlies, de harde oogrok (sclera), bindvlies en, voor het eerst ter wereld, de macula uit haar linkeroog. Die transplanteerden ze naar haar rechteroog.
Volgens een persbericht van het ziekenhuis waren de eerste resultaten positief. Toen Elena haar ogen opende, herkende ze de gezichten van haar zoon en haar trouwe hond Joe weer.
Boon kijkt met 'verbazing en vraagtekens' naar het nieuws en is vooral benieuwd naar de technische details van de operatie. Hij kreeg meteen mails van patiënten met maculadegeneratie met de vraag: 'Heb je het nieuws gezien?'
Uitzonderlijke situatie
Toch benadrukt hij dat de situatie van Elena uitzonderlijk is. "De meest voorkomende vorm van maculadegeneratie is leeftijdsgebonden en komt in beide ogen voor", legt hij uit.
Bij de Italiaanse vrouw was dat anders. "Daardoor konden de artsen blijkbaar het weefsel van dezelfde patiënt gebruiken. Dat maakt deze casus waarschijnlijk uniek." Omdat haar linkeroog door de beschadigde oogzenuw niet meer kon zien, konden de artsen de nog bruikbare macula uit dat oog gebruiken voor de transplantatie.
Oogarts rekent af met zonnebrilmythes: 'Vitamine D wordt alleen via de huid aangemaakt'
Toch begrijpt de hoogleraar nog niet hoe de artsen de macula hebben kunnen transplanteren. "Van het hoornvlies en de sclera weten we dat dat kan. Maar dat je de macula van het ene oog naar het andere kunt transplanteren, dat dat technisch mogelijk is, was eigenlijk niet bekend."
Hij zou dan ook het liefst het operatieverslag of op zijn minst een wetenschappelijke publicatie willen lezen, want hij heeft nog veel vragen. "Hoe zit het bijvoorbeeld met de bloedvaten? De zenuwen van de macula moeten verbonden zijn met de oogzenuw. Hoe hebben ze dat gedaan?"
Lange termijn
Hij is ook benieuwd hoe het over een tijdje met het zicht van de vrouw gaat. "Treedt er inderdaad blijvende verbetering van het zicht op, zonder complicaties? We moeten kijken naar wat uiteindelijk de langetermijnuitkomsten zijn."
De oogarts ziet het vooral als een technische barrière die mensen hebben doorbroken. "We zijn ook op de maan geland. Dit soort pioniersstappen moeten ook worden gezet. Maar we moeten geen overspannen beloftes doen. Dit is een uitzonderlijk geval."
Artsen zoeken voortdurend naar nieuwe manieren om ziektes te behandelen. Ook menstruatiebloed blijkt daarbij verrassend waardevol. In deze video zie je waarom:
