Dit weekend schaatsen op natuurijs? De ijsmeester geeft antwoord
De omstandigheden verschillen momenteel enorm per regio. “We zien temperatuurverschillen van soms wel tien graden binnen Nederland", zegt Jurre Trouw, manager sportparticipatie bij de KNSB en woordvoerder natuurijs. "Dat maakt het heel onbetrouwbaar om algemene uitspraken te doen."
Op verschillende plekken in het land zijn dit weekend wel zogenoemde opgespoten baantjes open. Dat zijn vaak ijsbanen op een vaste ondergrond, zoals asfalt of beton, waar een dun laagje water op wordt gespoten. "Daar kan soms met relatief weinig ijs al geschaatst worden", legt Trouw uit. "Rond de kerstdagen zien we dat dit soort banen vaak open zijn, en dat zal dit weekend ook weer zo zijn."
Maar echt natuurijs, zoals ondergelopen weilanden of plassen, is een ander verhaal. "Dat zijn banen waar veel water boven het gras staat. Daar is veel meer vorst voor nodig om het veilig te laten bevriezen. Zeker nu er op veel plekken een laag sneeuw op het ijs ligt, wordt het lastig. Sneeuw werkt namelijk isolerend en remt juist de ijsgroei. Je kunt -10 graden hebben, maar als er sneeuw op ligt, heeft dat een negatieve werking op het ijs."
"Ik waag mijzelf er nog geen twee meter op, omdat ik weet dat ik tot mijn heupen in het water kan zakken"
Ook ijsmeester Rieks Poelman ziet dat als een groot probleem. "Voor goede ijsvorming heb je droge vorst nodig, weinig wind en heldere nachten", zegt hij. "Om open water te laten bevriezen heb je zo'n vijf dagen op rij flinke forst nodig, waarbij de nachttemperatuur onder de -7 blijft."
Volgens Poelman is vooral open water momenteel nog verraderlijk. "Met de voorspellingen voor aankomend weekend en deze oostenwind zie ik open water niet zomaar dichtgaan. En als er al ijs ligt met sneeuw erop, kunnen we de kwaliteit niet beoordelen. Ik waag mijzelf er nog geen twee meter op, omdat ik weet dat ik tot mijn heupen in het water kan zakken."
Hondenpoten vol met sneeuwklonten? Zo verwijder je ze pijnloos
Hoe dik het ijs precies moet zijn om veilig te kunnen schaatsen, is lastig in centimeters uit te drukken. "Dat hangt sterk af van de kwaliteit van het ijs", zegt Trouw. "Daarom leiden wij ijsmeesters op. Zij kunnen een goede afweging maken."
Beide experts waarschuwen voor mensen die zelf besluiten het ijs op te gaan. “In de praktijk zie je dat er altijd mensen zijn die toch gaan, met alle risico’s van dien,” zegt Trouw. “Het grootste gevaar is dat je door het ijs zakt en er moeilijk uitkomt, met onderkoeling als gevolg.” Zijn advies is duidelijk: schaats alleen op plekken waar het expliciet is toegestaan. “En als je toch onverantwoord het ijs op wilt, neem dan veiligheidsmaatregelen: ga nooit alleen, neem een touw, een fluitje en droge kleding mee.”
"Mensen worden blij van schaatsen op natuurijs, dat is prachtig mooi om te zien." - ijsmeester Rieks Poelman.
Dat Nederlanders massaal naar het ijs trekken, begrijpt hij wel. Ook Poelman is enthousiast: “We zien dat mensen blij worden van schaatsen op natuurijs, dat is prachtig mooi." Toch blijft Poelman streng. “Het liefst willen we dat heel Nederland schaatst, maar niet op een manier waarbij hulpdiensten continu mensen uit het ijs moeten halen. Dat is vragen om moeilijkheden.”
De conclusie voor dit weekend? Wie wil schaatsen, doet er goed aan de website of sociale media van de lokale ijsvereniging te checken. "Zij weten wat er speelt op hun baan", zegt Trouw. "Dat is de enige betrouwbare manier." En wie droomt van uitgestrekte tochten over plassen en meren, zal waarschijnlijk nog even geduld moeten hebben. "IJs kunnen we onderhouden en bewerken," zegt Poelman. "Maar toveren kunnen we het niet."
