India gaat ruim 1,4 miljard inwoners tellen: 'Sociale ongelijkheid in kaart brengen'

Het gaat een jaar duren om alle gegevens te verzamelen. Naar schatting heeft India ruim 1,4 miljard inwoners, en daarmee is het sinds 2023 het land met de meeste inwoners. Daarvoor was China lange tijd de koploper.

Hoge kosten

"India groeit nog steeds hard qua bevolkingsaantallen, en door snelle economische groei en grote migratie maakt het land veel verandering door", zegt Ward Berenschot, India-kenner en hoogleraar antropologie van de Universiteit van Amsterdam, gespecialiseerd in Zuid- en Zuidoost-Azië.

"India heeft deze volkstelling hard nodig om een beeld te krijgen van zijn bevolking, en om zo de snelle maatschappelijke veranderingen beter het hoofd te bieden. De telling is lang uitgesteld, onder andere vanwege de politieke gevoeligheid, maar ook de hoge kosten. Het is een gigantische operatie."

De volkstelling zou eigenlijk al in 2021 plaatsvinden, maar werd toen uitgesteld, officieel wegens de coronapandemie. De laatste cijfers komen uit 2011 en zijn inmiddels behoorlijk gedateerd. Morgen begint de nieuwe volkstelling, maar het gaat een jaar duren om alle informatie te verzamelen.

"Het is belangrijk voor India dat de telling nu eindelijk na vijftien jaar weer wordt gehouden, om een beeld te krijgen van hoe dit gigantische land zich sindsdien ontwikkeld heeft", zegt Berenschot.

Burgers krijgen eerst de kans om online gegevens over zichzelf in te vullen. Vervolgens gaan drie miljoen ambtenaren, veelal schooldocenten, een jaar lang van deur tot deur om sociale en economische data te verzamelen over elke inwoner, maar ook om informatie te krijgen over de huizen en leefomstandigheden.

Voor het eerst in lange tijd wordt het kastenstelsel meegenomen in de volkstelling. Dat is een Hindoeïstisch klassensysteem dat in India al duizenden jaren bestaat, en nog altijd grote invloed heeft in het dagelijks leven en de politiek. Mensen uit de hogere kasten krijgen voorrechten, terwijl lagere kasten worden onderdrukt. Critici noemen het onrechtvaardig en achterhaald.

Berenschot legt uit dat het belangrijk is om de sociale ongelijkheid in India goed in kaart te brengen. "De verscheidenheid van India, met zijn vele kastes en religies, gaat ook samen met grote ongelijkheden in economische activiteit en levenskansen."

Berenschot: "Deze volkstelling helpt de Indiase overheid om het karakter van haar bevolking in kaart te brengen en geeft ook een inzicht in hoe het met de vele kastes en religieuze groepen gaat: welk opleidingsniveau mensen hebben, in welke economische sectoren ze actief zijn, hoe ze wonen."

Dat is ook de reden dat de telling gevoelig ligt in India, zegt de hoogleraar. "De bevindingen leidden in het verleden steevast tot politiek geladen discussies."

"Vertegenwoordigers van lagere kastes gebruikten de volkstelling informatie over hun achtergesteldheid om hun claims voor reserveringen (in overheidsbanen en in opleidingen en universiteiten) kracht bij de zetten. Die claims leiden weer tot ongenoegen van mensen van hogere kastes, daarom lopen debatten over reserveringen voor achtergestelde kastes al decennia, en ze lopen altijd hoog op."

Een andere reden waarom de volkstelling gevoelig ligt, is omdat die informatie geeft over de relatieve grootte van de moslimgemeenschap in India, vertelt Berenschot. "De vorige tellingen lieten zien dat het percentage moslims steeds toenam. Nu staat dat op ongeveer 14 procent."

"Hindoe-nationalistische groepen, waaronder de partij van Modi, gebruikten dit steevast als bewijs voor hun betoog dat moslims een bedreiging vormen voor de Hindoemeerderheid en 'het land gaan overnemen', hoewel Hindoes met ongeveer 79 procent nog steeds de overgrote meerderheid van de bevolking vormen."

Tegelijkertijd zijn er indicaties dat die groei van de moslimbevolking aan het afnemen is, zegt Berenschot. "Dus het is ook goed mogelijk dat de nieuwe volkstelling laat zien dat het met de groei van de moslimbevolking wel meevalt, en dat kan dus de hindoe-nationalistische stemmingmakerij de wind uit de zeilen nemen."

Door het toevoegen van cijfers over de kasten heeft deze volkstelling een 'groter politiek belang dan normaal', schrijft Ronojoy Sen, onderzoeker van de Nationale Universiteit van Singapore. De cijfers over het kastenstelsel worden gebruikt voor beleidskeuzes.

Daarbij gaat het onder andere om quota: ongeveer 60 procent van de overheidsbanen is bijvoorbeeld 'gereserveerd' voor mensen uit lage kasten. Het meetellen van kasten in de volkstelling 'zorgt ervoor dat ons sociale weefsel niet onder politieke druk komt te staan', liet de Indiase overheid een jaar geleden weten.

"Dit zal ook aantonen hoe groot de ongelijkheid in de Indiase samenleving is en de enorme economische kloof tussen de kasten aan het licht brengen", schrijft Yashwant Zagade, PhD-onderzoeker van het Tata Institute of Social Sciences in Mumbai.

Hij geeft aan dat de data kan worden gebruikt om ongelijkheid te bestrijden. "Maar op zichzelf bieden deze gegevens geen garantie voor goede wetten als de politieke wil ontbreekt, daarom blijven aanhoudende inspanningen van oppositiepartijen en het maatschappelijk middenveld ook na de volkstelling van cruciaal belang."

Eerder vandaag had de Nederlandse premier Rob Jetten een telefonisch kennismakingsgesprek met de premier van India, Narendra Modi. "Onze band met India wordt steeds hechter", schreef Jetten op X. Hij zegt uit te kijken naar een bezoek van Modi aan Nederland en pleit voor meer samenwerking met India. In januari sloten de Europese Unie en India een groot handelsakkoord, en daar kan ook het Nederlandse bedrijfsleven van profiteren.

De oorlog in het Midden-Oosten zorgt wereldwijd voor problemen door de hoge prijs van brandstof. Aziatische landen importeren veel olie en gas, dus de klap is daar heel groot. In de onderstaande video legt correspondent Thom Schelstraete meer uit.