Na ruim halfjaar staakt-het-vuren is de situatie in Gaza 'stabiel slecht'

"Er is officieel wel een staakt-het-vuren, maar in de praktijk niet", zegt Midden-Oostencorrespondent Pepijn Nagtzaam. "Er wordt nog vrijwel dagelijks gebombardeerd en geschoten door Israël."

Donderdag werden er nog elf Palestijnen gedood door een Israëlische aanval op Gaza-stad, zeggen lokale bronnen.

Israël zegt bij de aanval vier hooggeplaatste leden van de veiligheidsdiensten van Hamas te hebben gedood, maar onder de slachtoffers zijn ook vrouwen en kinderen.

Sinds het begin van het staakt-het-vuren in oktober 2025 zijn volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheid meer dan 940 mensen gedood.

"Een half jaar geleden is onder zware druk van Trump een staakt-het-vuren gekomen. Israël en Hamas zouden stoppen met vechten, en Israël zou zich terugtrekken tot achter een bepaalde lijn", vertelt Nagtzaam.

"Er zou voorzichtig worden toegewerkt naar een volledig vrede, Hamas zou zich ontwapenen en Israël zou zich uiteindelijk volledig terugtrekken. Vervolgens zou er nagedacht worden over wederopbouw."

"Het is nu een half jaar later en we zijn eigenlijk geen stap verder gekomen. Sterker nog: het gaat nu weer de andere kant op. Israël pakt meer grondgebied. De 2,1 miljoen Palestijnen in Gaza worden continu in een steeds kleiner gebied geduwd."

Israël beloofde eerder dat het 'slechts' 53 procent van Gaza in handen zou houden, maar een week geleden gaf premier Netanyahu zijn soldaten opdracht om 70 procent van het gebied onder controle te brengen.

"Intussen praat de Israëlische minister Katz van Defensie over een migratieplan waarbij de Palestijnen moeten vertrekken uit Gaza", zegt Nagtzaam.

"Dat is hetzelfde taalgebruik een jaar geleden, toen kopstukken uit de Israëlische regering al zeiden: we nemen steeds meer delen van Gaza in, om uiteindelijk de Palestijnen weg te jagen."

"Er komen wel vrachtwagens Gaza binnen met hulp, maar er wordt nog steeds gesproken over te weinig hulpgoederen", zegt Nagtzaam. "Sommige hulporganisaties worden door Israël toegelaten, andere hulporganisaties mogen niet in Gaza actief zijn."

"Het zijn niet meer de rampzalige tekorten van een jaar of anderhalf jaar geleden, waarbij er echt hongersnood was, maar er is wel structureel te weinig van alles."

Israël bepaalt welke hulpgoederen wel of niet naar binnen mogen. Als goederen mogelijk 'dual use' zijn, wat wil zeggen dat ze in theorie ook voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt, worden ze steevast tegengehouden.

“Op een goede dag komen er honderd vrachtwagens binnen via de enige open grensovergang, maar daarna kan het gebeuren dat er drie dagen niks binnenkomt", zegt Daniëlle Brouwer, woordvoerder van het Rode Kruis. "In totaal wordt ongeveer de helft van de vrachtwagens afgewezen.”

“We kunnen in principe alles leveren", gaat Brouwer verder. "Het gaat niet om een geldtekort, of dat we niet de middelen hebben. Maar de hulp mag niet naar binnen."

"Onze collega's in Gaza zijn volledig uitgeput, zowel fysiek als mentaal. Slechts 5 van de 33 ziekenhuizen functioneren nog deels." Veel medische hulp wordt nog altijd gegeven in tijdelijke veldziekenhuizen, die uit noodzaak permanent zijn geworden.

“Het Internationale Rode Kruis heeft twee jaar geleden een veldziekenhuis gebouwd in Rafah, waar in het verleden ook Nederlandse artsen hebben gewerkt. Het zou er maar een paar maanden staan, terwijl andere ziekenhuizen werden opgebouwd. Maar twee jaar later worden daar nog altijd mensen geopereerd.”

Op dit moment is een van de grootste problemen een tekort aan brandstof – waardoor veel andere problemen erger worden.

"Het heeft gevolgen voor alles, van de broodproductie tot de watervoorziening en de rampenbestrijding, waardoor de ene crisis na de andere ontstaat", schrijft de Britse krant The Guardian in een reportage uit Gaza.

Het brandstoftekort betekent bijvoorbeeld dat ziekenhuizen hun generatoren niet meer kunnen laten draaien en dat patiënten urenlang moeten lopen om medische hulp te krijgen.

De Palestijnse Rode Halve Maan zegt elke maand minimaal zo'n 210.000 liter brandstof nodig te hebben om de gezondheidszorg draaiend te houden, maar momenteel krijgt de hulporganisatie gemiddeld slechts zo'n 126.500 liter.

Intussen is van wederopbouw geen sprake. Veel burgers wonen nog altijd in tenten. "Mensen nemen zelfs het risico om in een half ingestort gebouw te gaan wonen, in plaats van in een tent. Mensen hebben dan iets meer privacy, maar ook het gevaar dat het dak instort", vertelt Brouwer.

"In tenten wonen mensen dicht op elkaar, met weinig toiletten en slechte hygiëne." Naar verloop van tijd stapelen de gevolgen zich op. "Er is nu bijvoorbeeld een afvalcrisis, veel afval wordt niet verwerkt of opgehaald, waardoor er veel ratten zijn. Dat vergroot ook weer de kans dat er ziektes uitbreken."

"De situatie in Gaza is nu een stuk stabieler dan een jaar geleden, maar het is wel stabiel slecht", zegt Pepijn Nagtzaam. "Het Israëlische leger rukt niet meer op met gigantische bombardementen. Maar bombardementen en beschietingen zijn er nog steeds."

Tegelijkertijd lijkt niemand echt meer bezig met de vraag hoe het nu verder moet met Gaza, zegt Nagtzaam. "Het is gewoon geen onderwerp van gesprek op dit moment. Niet voor Israël, niet voor de Amerikanen, en ook niet in Europa of de Arabische landen."

"Amerika en Trump hebben een half jaar geleden grootse plannen gepresenteerd over de wederopbouw van Gaza, maar daar is al lang niets meer van vernomen. Dat komt mede door de oorlog in Iran, er spelen te veel andere problemen. Voorlopig staat er niets op de agenda om de situatie in Gaza te veranderen."